દર વર્ષે 1 નવેમ્બરે વિશ્વભરમાં વર્લ્ડ વીગન ડે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો હેતુ લોકોને પર્યાવરણ, પ્રાણીઓની સુરક્ષા અને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત કરવાનો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત સહિત સમગ્ર દુનિયામાં વીગન ડાયેટનો ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધ્યો છે. ફિલ્મ સ્ટાર્સથી લઈને જાણીતા એથલીટ્સ સુધી ઘણા લોકો આ જીવનશૈલી અપનાવી રહ્યા છે.
ઘણા લોકો હજી પણ મૂંઝવણમાં છે કે વીગન ડાયેટ શું છે અને તે સામાન્ય શાકાહારી ડાયેટથી કેવી રીતે અલગ છે. આ લેખમાં વીગન ડાયેટનો અર્થ અને તેમાં શું ખાવામાં આવે છે તે સમજીએ.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, વીગન ડાયેટ સંપૂર્ણપણે છોડ આધારિત (પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ) આહાર છે. સામાન્ય રીતે શાકાહારી લોકો માંસ-મચ્છી ખાતા નથી, પરંતુ દૂધ, પનીર અને ઘી જેવા ડેરી ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ કરે છે. તેનાથી વિપરીત, વીગન લોકો પ્રાણીઓમાંથી મળતી કોઈપણ વસ્તુનું સેવન કરતા નથી. તેમાં માંસ, મચ્છી અને ઈંડા ઉપરાંત દૂધ, દહીં, માખણ, પનીર, છાશ અને મધ પણ વર્જિત હોય છે. વીગન જીવનશૈલી અપનાવનારા લોકો ચામડું, સિલ્ક અને ઊનમાંથી બનેલા કપડાંનો ઉપયોગ પણ ટાળે છે.
ઘણા લોકોને લાગે છે કે ડેરી ઉત્પાદનો છોડ્યા પછી ખાવાના વિકલ્પો ખતમ થઈ જાય છે, પરંતુ એવું નથી. વીગન ડાયેટમાં પોષણ માટે ઘણા સ્વાદિષ્ટ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે. ઘઉં, ચોખા, ઓટ્સ, બાજરી, મકાઈ અને તમામ પ્રકારની દાળો જેમ કે તુવેર, મગ, મસૂર અને ચણા મુખ્ય ભાગ ભજવે છે. ગાય કે ભેંસના દૂધની જગ્યાએ સોયા મિલ્ક, બદામનું દૂધ, નાળિયેરનું દૂધ અને ઓટ્સ મિલ્કનો ઉપયોગ થાય છે. સામાન્ય પનીરની જગ્યાએ સોયાબીનમાંથી બનેલા ટોફૂનો ઉપયોગ થાય છે, જે પ્રોટીનનો સારો સ્રોત માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત મોસમી ફળો, લીલા શાકભાજી, બદામ, અખરોટ, કાજુ, મગફળી, ચિયા સીડ્સ અને અળસીના બીજ પણ ખાવામાં આવે છે.
આરોગ્યના દૃષ્ટિકોણથી, ડૉક્ટરો અને ન્યુટ્રિશન નિષ્ણાતોના મતે વીગન ડાયેટ હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ ખોરાકમાં કોલેસ્ટ્રોલ શૂન્ય હોય છે. તે વજન ઘટાડવા, બ્લડ શુગર નિયંત્રિત કરવા અને ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના જોખમને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત ભોજનમાં ફાઇબરની માત્રા વધુ હોવાથી પાચનતંત્ર સુધરે છે અને પેટ સંબંધિત બીમારીઓ દૂર રહે છે.
નોંધ: આ માહિતી સામાન્ય જાણકારી માટે છે. કોઈપણ આહાર યોજના અપનાવતા પહેલા નિષ્ણાત અથવા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.