ઘણી વાર સંબંધોમાં પુરુષો મહિલાઓના ફોન, તેમના આવવા-જવાના સમય, તેમના લોકેશન અને મેસેજ પર નજર રાખવા લાગે છે. કોઈને વારંવાર પૂછવું કે તમે ક્યાં જાવ છો, કોની સાથે વાત કરો છો અથવા ફોન પર કોનો મેસેજ આવ્યો છે. ક્યારેક આ ચિંતા લાગે છે, પરંતુ જ્યારે આ સવાલ દરેક પ્રવૃત્તિ પર વારંવાર ઊભો થાય છે, ત્યારે તે ફોનની તપાસ કે પરવાનગી વગર લોકેશન ટ્રેક કરવા સુધી પહોંચે છે. આ મામલો માત્ર શંકા કે વિશ્વાસની ઉણપનો નથી, પરંતુ તે મહિલાની ગોપનીયતા અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા સાથે જોડાયેલો છે.
ચોરીછુપી રીતે મહિલાની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવી, તેનો પીછો કરવો, અથવા તેના ફોન કે સોશિયલ મીડિયા પર જાસૂસી કરવી એ કાળજી કે અધિકાર નથી, પરંતુ ગંભીર અને સજાપાત્ર ગુનો છે. ભારતીય બંધારણની કલમ 21 દરેક મહિલાને ગોપનીયતા અને સ્વતંત્રતાનો મૂળભૂત અધિકાર આપે છે, પછી ભલે તે ઘરમાં હોય કે ડિજિટલ વિશ્વમાં. કોઈ પણ વ્યક્તિ, જીવનસાથી કે પરિવારનો સભ્ય પણ સ્ત્રીની ગોપનીયતાનું ઉલ્લંઘન કરી શકે નહીં.
જો કોઈ વ્યક્તિ મહિલાનો ડિજિટલ માધ્યમથી પીછો કરે છે, તો ભારતીય કાયદામાં તેની વિરુદ્ધ કડક જોગવાઈઓ છે. ભારતીય ન્યાય સંહિતા 2023ની કલમ 78 સ્ટોકિંગ (પીછો કરવો)ને ગુનો ગણાવે છે. આ ગુનામાં પહેલી વખત 3 વર્ષની સજા અને દંડ થઈ શકે છે, જ્યારે બીજી વખત આવું કરતાં પકડાય તો 5 વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે.
જો તમને લાગે કે કોઈ તમારું લોકેશન ટ્રેક કરી રહ્યું છે, ફોન પર જાસૂસી કરી રહ્યું છે અથવા સતત હેરાન કરી રહ્યું છે, તો તમે આ પગલાં લઈ શકો છો:
1. નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવો. સુરક્ષા સંબંધિત કેસમાં મહિલા પોલીસ અધિકારી સાથે વાત કરવાની વિનંતી કરી શકાય.
2. ઓનલાઈન સર્વેલન્સ, એકાઉન્ટ હેકિંગ અથવા ડિજિટલ હેરેસમેન્ટ માટે નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ (https://cybercrime.gov.in) નો ઉપયોગ કરો.
3. ઈમરજન્સીમાં 112 પર સંપર્ક કરો.
4. મહિલા હેલ્પલાઈન 1091 પર પણ સહાય મેળવી શકાય.
5. અજાણ્યા એપ્સ, લોકેશન શેરિંગ અને લોગિન ડિવાઇસ તથા એકાઉન્ટની પરવાનગીઓ તપાસો. સુરક્ષિત ડિવાઇસમાંથી પાસવર્ડ બદલો અને ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન ચાલુ કરો.
(ડિસ્ક્લેમર: આ માહિતી કોર્ટના નિર્ણયો અને કાયદાની કલમોના આધારે આપવામાં આવી છે. કોઈ ચોક્કસ કેસ માટે કાનૂની નિષ્ણાતની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.)