વિશ્વના શેરબજારો છેલ્લા બે વર્ષથી ભારે તેજીમાં છે. જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને અમેરિકાના રોકાણકારો મોટો નફો કમાઈ રહ્યા છે. પણ ભારતના શેરબજારની સ્થિતિ તેનાથી વિરુદ્ધ છે. સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી સતત પડી રહ્યા છે અને રોકાણકારોના કરોડો રૂપિયા ધોવાઈ રહ્યા છે.
વિદેશી બજારોમાં તેજી: અમેરિકામાં ટેક્નોલોજી કંપનીઓના કારણે Nasdaq ઇન્ડેક્સ 18,120થી વધીને 27,068 થયો છે, એટલે કે 106%નો ઉછાળો. S&P 500 ઇન્ડેક્સ 5,738થી 7,743 (35% વધારો) પર પહોંચ્યો છે. જાપાનનો Nikkei 225 39,829થી 67,034 (68.30% વધારો) થયો છે. દક્ષિણ કોરિયાનો KOSPI 2,650થી 6,890 (લગભગ 160% વળતર) થયો છે.
ભારતના બજારમાં ઘટાડો: Nifty 50 26,179થી ઘટીને 22,807 (12.88% ઘટાડો) થયો છે. સેન્સેક્સ 85,571થી 73,734 (13.83% ઘટાડો) પર આવ્યો છે. Bank Nifty 53,834થી 55,390 (2.89% વધારો) થયો છે. સતત ચોથા સત્રમાં બજાર તૂટ્યું છે, જે 25 વર્ષમાં સૌથી લાંબો ઘટાડાનો દોર છે. એક જ દિવસમાં Nifty 0.88% અને Sensex 0.79% તૂટતાં રોકાણકારોના રૂ. 9 લાખ કરોડ ધોવાઈ ગયા હતા.
ભારતીય બજાર પડવાના 5 મુખ્ય કારણો:
1. AI ટ્રેન્ડ - 'Sell India, Buy South Korea': PACE 360ના ચીફ ગ્લોબલ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ અમિત ગોયલ કહે છે કે વિશ્વ AI પાછળ ઘેલું છે. વિદેશી રોકાણકારો માને છે કે AI ક્રાંતિમાં ભારત માત્ર 'યુઝર' છે, જ્યારે દક્ષિણ કોરિયા અને તાઇવાન (TSMC, Samsung જેવી કંપનીઓ સાથે) તેના 'સર્જક' છે. તેથી વિદેશી મૂડી ભારતમાંથી નીકળીને કોરિયા અને તાઇવાન જઈ રહી છે.
2. રૂપિયામાં ઑલ-ટાઇમ કડાકો: ડૉલર સામે રૂપિયો ગગડીને 96.31ની નીચલી સપાટીએ પહોંચ્યો છે. FII ડૉલરમાં રોકાણ કરતા હોવાથી રૂપિયો નબળો પડતાં તેમનું ચોખ્ખું વળતર ઘટે છે, જેથી તેઓ નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે.
3. FIIની આક્રમક વેચવાલી: મોંઘા ભારતીય મૂલ્યાંકનમાંથી નફો બુક કરવા વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો સતત વેચવાલી કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં તેમણે એક જ દિવસમાં $1 બિલિયન (રૂ. 10,148 કરોડથી વધુ)નું વેચાણ કર્યું હતું. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં FIIની કુલ વેચવાલી $27.8 બિલિયનની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી છે.
4. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો અને ફુગાવાની ચિંતા: ઈરાન અને મધ્ય-પૂર્વમાં ભૌગોલિક તણાવને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલ બેરલ દીઠ $100ની નજીક પહોંચ્યો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 80% તેલ આયાત કરે છે, તેથી મોંઘા તેલથી આયાત બિલ અને ફુગાવો વધે છે.
5. US ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં વધારો: અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડ વધતાં ત્યાંનું વળતર આકર્ષક બને છે, જેથી વિદેશી રોકાણકારો ભારત જેવા ઊભરતા બજારોમાંથી નાણાં કાઢીને અમેરિકા લઈ જાય છે.
આમ, વૈશ્વિક પરિબળો અને ઘરેલું પડકારોના કારણે ભારતીય શેરબજાર સતત દબાણમાં છે. રોકાણકારોએ આ પરિબળો પર નજર રાખવી જરૂરી છે.