આજે 16 નવેમ્બરે ઑક્ટોબર મહિનાના હોલસેલ ફુગાવાના આંકડા જાહેર થવાના છે. નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ, ઑક્ટોબરમાં ભારતમાં હોલસેલ ફુગાવો 12%ની આસપાસ રહેવાની ધારણા છે. સપ્ટેમ્બરમાં આ દર 11.39% હતો. ફુગાવો વધવાનું મુખ્ય કારણ ખાદ્યપદાર્થો અને શાકભાજીના ભાવમાં થયેલો વધારો છે.
હોલસેલ ફુગાવો લાંબા સમય સુધી ઊંચા સ્તરે રહે તો ઉત્પાદક ક્ષેત્રો પર તેની નકારાત્મક અસર પડે છે. જો હોલસેલ ભાવો સતત ઊંચા રહે, તો ઉત્પાદકો તેનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખી શકે છે, જેનાથી સામાન્ય માણસ પર મોંઘવારીનું દબાણ વધે છે.
સરકાર માત્ર ટેક્સના માધ્યમથી હોલસેલ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (WPI)ને નિયંત્રિત કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કાચા તેલના ભાવમાં ઝડપી વધારો થવા પર સરકારે ઈંધણ પર એક્સાઇઝ ડ્યૂટીમાં ઘટાડો કર્યો હતો. જોકે, ટેક્સમાં ઘટાડો એક હદ સુધી જ શક્ય છે. WPIમાં મેટલ, કેમિકલ, પ્લાસ્ટિક, રબર જેવા ફેક્ટરી ઉત્પાદનો સાથે જોડાયેલા સામાનનું વજન વધારે હોય છે.
ઑક્ટોબરમાં દેશમાં રિટેલ મોંઘવારી દર વધીને 6.09% પર પહોંચ્યો છે, જે સપ્ટેમ્બરમાં 5.54% હતો. એટલે કે એક મહિનામાં મોંઘવારી દરમાં 0.55%નો વધારો થયો છે. આ દર RBI દ્વારા નિર્ધારિત 6%ની ઉપલી મર્યાદાને પણ વટાવી ગયો છે. RBIએ મોંઘવારી દરની મર્યાદા 4%થી 6% નક્કી કરી છે.
ભારતમાં બે પ્રકારની મોંઘવારી જોવા મળે છે: છૂટક (રિટેલ) મોંઘવારી અને હોલસેલ મોંઘવારી. રિટેલ મોંઘવારી દર સામાન્ય ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી કિંમતો પર આધારિત હોય છે, જેને કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI) કહેવાય છે. જ્યારે હોલસેલ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (WPI) એ હોલસેલ બજારમાં એક વેપારી બીજા વેપારી પાસેથી વસૂલ કરે તેવી કિંમતો દર્શાવે છે.