ગયા અઠવાડિયે દિલ્હીના રાજકીય વાતાવરણમાં એક યુવતીની છબી ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની. રાહુલ ગાંધી સાથે ખભા મિલાવીને ચાલતી, પોલીસના બેરિકેડ્સ કૂદતી અને નારા લગાવતી આ યુવતી એટલે નેહા બોરા — ઓલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિએશન (AISA)ની અધ્યક્ષ. તેમની ધરપકડના અહેવાલો પછી એક નકલી અફવા પણ ફેલાઈ, જેમાં અન્ય એક યુવતીને નેહા ગણાવવામાં આવી. પાછળથી સ્પષ્ટ થયું કે નેહા તો પોલીસને ચકમો આપીને કનોટ પ્લેસ પહોંચી ગઈ હતી.
નેહા બોરા, ૨૯ વર્ષ, મૂળ ઉત્તરાખંડના ખટીમા ગામનાં રહેવાસી. પિતા સેનામાં હોવાથી બાળપણ અનેક શહેરોમાં વીત્યું. ધોરણ ૧૦ અને ૧૨નો અભ્યાસ પશ્ચિમ બંગાળમાં થયો. આ સમયગાળામાં તેમણે ચારુ મજુમદાર, પાબ્લો નેરુદા અને અરુંધતિ રૉય જેવા ડાબેરી વિચારકોને વાંચવાનું શરૂ કર્યું. દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાંથી ગ્રેજ્યુએશન અને ડૉ. બી. આર. આંબેડકર યુનિવર્સિટીમાંથી પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન કર્યા બાદ તેમણે જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી (JNU)માં પ્રવેશ લીધો, જ્યાં તેઓ થિયેટર એન્ડ પરફોર્મન્સ સ્ટડીઝમાં પીએચડી કરી રહ્યાં છે.
થિયેટર સાથેનો તેમનો સંબંધ જૂનો છે. તેઓ સંગવારી થિયેટર ગ્રુપ સાથે જોડાયેલાં છે. એક ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે કહ્યું હતું, 'જ્યારે શિક્ષણ પ્રણાલીમાંથી એવું જ્ઞાન મળતું નથી, જે મળવું જોઈએ, ત્યારે તમે તેને બીજી જગ્યાએ શોધવા લાગો છો. થિયેટરમાં મને ઘણા સર્જનાત્મક લોકો અને વિવિધ પ્રકારનું જ્ઞાન મળ્યું.'
વિદ્યાર્થી સંગઠન AISA ૧૯૯૦માં સ્થપાયું, જે કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઑફ ઇન્ડિયા (માર્ક્સવાદી-લેનિનવાદી) સાથે જોડાયેલું છે. એન્ટી-CAA વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન નેહાએ વિદ્યાર્થીઓને રસ્તા પર ઉતરીને ભાષણ આપતા જોયા. તેમણે જણાવ્યું કે પુસ્તકો, ફિલ્મો અને ડોક્યુમેન્ટરીઝમાં વાંચેલા-જોયેલા વિચારોને વિદ્યાર્થીઓ જમીની આંદોલનમાં પરિવર્તિત કરી રહ્યા હતા. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪માં તેઓ AISAનાં અધ્યક્ષ બન્યાં. ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ JNUના કુલપતિ વિરુદ્ધ પ્રદર્શન બાદ પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી અને તિહાર જેલમાં મોકલ્યાં. ૧ માર્ચે તેઓ મુક્ત થયાં.
નેહા પોતાના માટે 'she'ને બદલે 'they/them' સર્વનામનો ઉપયોગ કરે છે, જે લિંગ સમાનતા અને LGBTQ અધિકારો પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. તેમના પિતા નિવૃત્ત થઈ ગયા છે અને ડાબેરી વિચારધારા સાથેના તેમના જોડાણને નાપસંદ કરે છે, જેના કારણે દસ વર્ષથી પિતા-પુત્રી વચ્ચે વાતચીત બંધ છે. નેહાએ એક મુલાકાતમાં કહ્યું, 'જ્યારે મારા પપ્પાને પહેલી વાર ખબર પડી કે હું ડાબેરી વિચારધારા સાથે જોડાયેલી છું, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે આપણા લોકોને મારી નાખવામાં આવે છે, આ જ લોકો મારી નાખે છે. તું તેમની સાથે કેવી રીતે જઈ શકે?'
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં નેહાએ પૂર્વ શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા માટે ૨૩ દિવસ સુધી ભૂખ હડતાળ કરી. અનશનના ૨૨મા દિવસે તેમનાં માતા લીલા બોરા તેમને મળવા જંતર-મંતર પહોંચ્યાં. નેહા કહે છે, 'છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં મારી માતાને સરકારના નેરેટિવમાં રહેલી ખામીઓ દેખાઈ છે. હું તેમની સાથે વાત કરવાનો પ્રયાસ કરું છું. કદાચ થોડા સમયમાં તેમની વિચારસરણી પણ બદલાઈ જાય.'
નેહા JNU કેમ્પસમાં સક્રિય હતાં, પરંતુ રાષ્ટ્રીય ઓળખ તેમને જૂન-જુલાઈ ૨૦૨૪માં NEET પેપર લીક વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ મળી. ૨૮ જૂને સામાજિક કાર્યકર સોનમ વાંગચુકે CJPના સમર્થનમાં ભૂખ હડતાળ શરૂ કરી, ત્યારે નેહા અને AISAના અન્ય નેતાઓ તેમની સાથે જોડાયા. ત્યારથી તેઓ વિરોધ પ્રદર્શનોના મુખ્ય ચહેરા બની ગયા છે.