નવો મોબાઇલ, ટીવી, રેફ્રિજરેટર કે વોશિંગ મશીન ખરીદતી વખતે ગ્રાહક માની બેસે છે કે વોરંટીના સમયગાળામાં કોઈ ખામી આવે તો વિનામૂલ્યે રિપેર થઈ જશે. પણ વ્યવહારમાં ઘણી વાર દુકાનદાર કે સર્વિસ સેન્ટર કોઈ કારણ આપીને રિપેર કરવાની ના પાડી દે છે. આવી સ્થિતિમાં ગ્રાહક પાસે કાયદેસર શું વિકલ્પ છે, તે સમજવું જરૂરી છે.
સૌથી પહેલાં એ સમજવું જોઈએ કે વોરંટીનો અર્થ એ નથી કે દરેક પ્રકારની ખામી હંમેશા મફતમાં સુધારી આપવામાં આવશે. વોરંટી ચોક્કસ નિયમો અને શરતો સાથે આવે છે. જો સામાન્ય ઉપયોગ દરમિયાન ઉત્પાદનમાં ‘મેન્યુફેક્ચરિંગ ડિફેક્ટ’ (ઉત્પાદન ખામી) થાય અને તે વોરંટીની શરતોમાં આવે, તો કંપની તેને શરતો મુજબ મફતમાં રિપેર કરવા અથવા બીજો ઉકેલ આપવા બંધાયેલી છે.
પણ જો ઉત્પાદન પડી જવાથી તૂટી ગયું હોય, પાણી લાગવાથી બગડ્યું હોય, ખોટી રીતે વપરાયું હોય, અથવા અનધિકૃત રીતે ખોલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હોય, તો કંપની વોરંટીનો લાભ આપવાનો ઇનકાર કરી શકે છે. આવો ઇનકાર લાગુ વોરંટી શરતો અને ખામીના વાસ્તવિક કારણ પર આધારિત હોવો જોઈએ.
દુકાનદાર ના પાડે તો શું કરવું?
સૌથી પહેલાં ઉત્પાદનનું બિલ (ઇન્વોઇસ), વોરંટી કાર્ડ અને ખરીદીને લગતા અન્ય દસ્તાવેજો સાચવી રાખો. ત્યારબાદ દુકાનદાર પર જ આધાર રાખવાને બદલે કંપનીના અધિકૃત ગ્રાહક સેવા વિભાગ (કસ્ટમર કેર) કે અધિકૃત સર્વિસ સેન્ટરનો સંપર્ક કરો. ત્યાં ફરિયાદ નોંધાવો અને ફરિયાદનો રેફરન્સ નંબર જરૂર મેળવી લો. કંપની મફત રિપેરિંગનો ઇનકાર કરે તો લેખિતમાં કારણ માંગો. સાથે વોરંટીની શરતો પણ તપાસો કે તેમાં કઈ કઈ બાબતો આવરી લેવાય છે અને કોણ કઈ બાબત માટે જવાબદાર છે.
ગ્રાહક કાયદો શું કહે છે?
ભારતમાં ‘ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019’ હેઠળ ગ્રાહકને ખામીયુક્ત માલ અને અનુચિત વ્યાપારી પ્રથાઓ સામે ફરિયાદ કરવાનો અધિકાર છે. જો ઉત્પાદનમાં વાસ્તવિક ખામી હોય અને કંપની કે વિક્રેતા તેમની કાયદાકીય કે વોરંટી સંબંધિત જવાબદારી પૂરી કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો ગ્રાહક યોગ્ય ઉકેલ માટે ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. તપાસ બાદ, કેસની વિશિષ્ટતા પ્રમાણે, ખામીનું સમારકામ, બદલામાં નવું ઉત્પાદન અથવા રકમ પરત (રિફંડ) મળી શકે છે.
ટૂંકમાં, વોરંટીની શરતો સમજીને, યોગ્ય દસ્તાવેજો સાચવીને અને કંપનીના અધિકૃત માધ્યમથી ફરિયાદ નોંધાવીને ગ્રાહક પોતાનો ઉકેલ મેળવી શકે છે.