આજે, 20 ઑક્ટોબરે વિજયાદશમીનો પર્વ છે. આ વખતે તિથિઓમાં વધઘટને કારણે 20 અને 21 ઑક્ટોબર એમ બે દિવસ આસો શુક્લ દશમી તિથિ છે, પરંતુ મોટાભાગનાં પંચાંગોમાં 20 ઑક્ટોબરે આ પર્વ મનાવવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. આ પર્વ પર રામકથા વાંચવા-સાંભળવાની પરંપરા છે. સમયનો અભાવ હોય તો એક શ્લોકી રામાયણનો પાઠ પણ કરી શકાય છે. માનવામાં આવે છે કે એક શ્લોકી રામાયણનો પાઠ કરવાથી પણ સંપૂર્ણ રામાયણના પાઠ જેટલું પુણ્ય મળે છે.
એક શ્લોકી રામાયણ:
આદૌ રામ તપોવનાદિ ગમનં હત્વા મૃગં કાંચનમ્।
વૈદેહી હરણં જટાયુ મરણં સુગ્રીવસમ્ભાષણમ્।।
બાલીનિર્દલનં સમુદ્રતરણં લંકાપુરીદાહનમ્।
પશ્ચાદ્રાવણ કુમ્ભકર્ણહનનં એતદ્ધિ રામાયણમ્।।
હવે દરેક પંક્તિનો અર્થ સમજીએ:
‘આદૌ રામ તપોવનાદિ ગમનં’ – શરૂઆતમાં ભગવાન રામ વનમાં ગયા.
‘હત્વા મૃગં કાંચનમ્’ – તેમણે સોનાના મૃગ (સ્વર્ણ મૃગ)નો વધ કર્યો.
‘વૈદેહી હરણં’ – સીતાનું હરણ થયું.
‘જટાયુ મરણં’ – જટાયુ પક્ષીનું મૃત્યુ થયું.
‘સુગ્રીવસમ્ભાષણમ્’ – સુગ્રીવ સાથે મિત્રતા થઈ.
‘બાલીનિર્દલનં’ – બાલીનો વધ કર્યો.
‘સમુદ્રતરણં’ – સમુદ્ર પાર કર્યો.
‘લંકાપુરીદાહનમ્’ – લંકાનગરીને બાળી.
‘પશ્ચાદ્રાવણ કુમ્ભકર્ણહનનં’ – પછી રાવણ અને કુંભકર્ણનો વધ કર્યો.
‘એતદ્ધિ રામાયણમ્’ – આ જ રામાયણ છે.
ત્રેતાયુગમાં, આસો મહિનાના શુક્લ પક્ષની દશમી તિથિએ ભગવાન શ્રીરામે રાવણનો વધ કર્યો હતો. દશેરાના અવસરે, પ્રાચીન કથાઓ પર આધારિત રાવણ વિશેની કેટલીક મહત્વપૂર્ણ બાબતો જાણો, જે અહીં પ્રશ્નોત્તરીના સ્વરૂપમાં રજૂ કરવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન: રાવણનો જન્મ કેવી રીતે થયો?
જવાબ: રાવણનો જન્મ ઋષિ વિશ્રવાના પુત્ર તરીકે થયો હતો. તેની માતા કૈકસી હતી. રાવણને દશ માથાં હતાં, તેથી તેને દશાનન કહેવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન: રાવણ કેવો હતો?
જવાબ: રાવણ શક્તિશાળી, પરંતુ અહંકારી હતો. તે ભગવાન શિવનો પરમ ભક્ત હતો. તેને ઘણી વિદ્યાઓમાં પ્રવીણતા હતી.
પ્રશ્ન: રાવણનું મૃત્યુ કેવી રીતે થયું?
જવાબ: ભગવાન શ્રીરામે રાવણનો વધ કર્યો. રાવણના વધ સાથે અધર્મ પર ધર્મની વિજય થઈ.
આમ, વિજયાદશમીનો પર્વ અધર્મ પર ધર્મની વિજયનો પ્રતીક છે. આ દિવસે ભગવાન રામે રાવણનો વધ કરીને ધર્મની સ્થાપના કરી હતી.