ઘરમાં બાલ્કની, ટેરેસ કે બગીચામાં છોડ ઉગાડનારા લોકોને એક સમસ્યા ઘણી વાર થાય છે — છોડની આસપાસ માખી અને મચ્છર જેવા નાના જીવાત ભમતા રહે છે. આ સમસ્યાનો એક કુદરતી ઉપાય છે, જેનું નામ છે Venus Flytrap. આ એક માંસાહારી છોડ છે, જે પોતાની પાંદડીઓ વડે નાના જીવાતને પકડી લે છે.
આ છોડની પાંદડીઓ નાના જડબાં જેવી દેખાય છે. તેની અંદરની બાજુએ સંવેદનશીલ વાળ હોય છે. જ્યારે કોઈ જીવડું આ વાળને યોગ્ય રીતે સ્પર્શે છે, ત્યારે પાંદડીઓ ઝડપથી બંધ થઈ જાય છે અને જીવાત તેમાં ફસાઈ જાય છે. ત્યારબાદ છોડ જીવાતમાંથી નાઇટ્રોજન સહિતનાં જરૂરી પોષક તત્ત્વો મેળવે છે.
આ છોડ કુદરતી રીતે પોષક તત્ત્વોની ઉણપ ધરાવતા વિસ્તારોમાં વિકસ્યો છે. તેથી તે સામાન્ય છોડની જેમ માટીમાંથી બધા પોષક તત્ત્વો મેળવી શકતો નથી. આ જ કારણ છે કે તેની સંભાળ રાખવાની રીત પણ બીજા છોડ કરતાં અલગ છે.
પહેલી અને મહત્ત્વની વાત — આ છોડને ઘરમાં કાયમ અંધારા ખૂણામાં ન રાખો. તેને દરરોજ આશરે 6થી 8 કલાક સીધો તડકો જરૂરી છે. બાલ્કની કે ખુલ્લી જગ્યામાં, જ્યાં પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ મળે, ત્યાં તેને ઉગાડી શકાય. પૂરતો પ્રકાશ ન મળે તો પાંદડીઓ નબળી પડે છે અને વૃદ્ધિ ધીમી થઈ જાય છે.
બીજી વાત — પાણીની પસંદગી. સામાન્ય નળના પાણીમાં રહેલા ખનિજ તત્ત્વો સમય જતાં માટીમાં જમા થાય છે, જે આ છોડ માટે નુકસાનકારક બની શકે છે. તેથી તેને ડિસ્ટિલ્ડ વોટર, ઓછા ખનિજવાળું RO પાણી કે સ્વચ્છ વરસાદી પાણી આપવું સારું. માટી ભેજવાળી રહે તેનું ધ્યાન રાખો, ખાસ કરીને ઉનાળામાં.
ત્રીજી વાત — માટી. સામાન્ય બગીચાની માટી આ છોડ માટે યોગ્ય નથી. તેમાં ખાતર અને ખનિજ તત્ત્વોનું પ્રમાણ વધારે હોઈ શકે છે, જે મૂળને નુકસાન પહોંચાડે છે. તેના બદલે સ્ફેગ્નમ પીટ મોસ અને પરલાઇટનું યોગ્ય મિશ્રણ વાપરી શકાય. પાણીના નિકાલની સારી વ્યવસ્થા ધરાવતો કૂંડો પસંદ કરો.
ચોથી વાત — ખાતર આપવાની જરૂર નથી. સામાન્ય છોડને ખાતર આપવામાં આવે છે, પણ Venus Flytrap ને સામાન્ય કેમિકલ ખાતર કે ખાતરયુક્ત માટી આપવાથી મૂળને નુકસાન થઈ શકે છે. તેને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ, યોગ્ય પાણી અને ખાસ પ્રકારનું માધ્યમ આપવું વધુ જરૂરી છે.
એક મહત્ત્વની નોંધ — ઘરમાં મચ્છર ઘટાડવા માટે ફક્ત આ છોડ પર આધાર રાખવો યોગ્ય નથી. તે દરેક માખી કે મચ્છરને પકડી શકતો નથી. મચ્છર નિયંત્રણ માટે ઘરની આસપાસ પાણી ભરાવા ન દેવું, જાળી અને અન્ય પગલાં પણ જરૂરી છે.