વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સાથેની મુલાકાતના થોડા દિવસો બાદ અમેરિકાએ ભારત સહિત વિશ્વના તમામ દેશોને ચેતવણી આપી છે. જે દેશો ઈરાન સાથે વેપાર કરે છે અથવા તેહરાનને અમેરિકાના પ્રતિબંધોથી બચવામાં મદદ કરે છે, તેમની સામે કાર્યવાહીની ધમકી આપવામાં આવી છે.
અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માર્કો રુબિયોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ પણ દેશ ઈરાનને પ્રતિબંધોથી બચવામાં મદદ કરી શકે તેમ નથી. જો કોઈ દેશ ઈરાનને એવી સિસ્ટમ બનાવવામાં મદદ કરે જે તેને પૈસા કમાવવા દે અને તે પૈસાનો ઉપયોગ આતંકવાદને ટેકો આપવા અથવા પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવા માટે થાય, તો અમેરિકા તે દેશ પર પણ પ્રતિબંધો લાદશે.
રુબિયોએ 'ધ બ્રાયન કિલમેડ શો'માં એક ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન આ નિવેદન આપ્યું હતું. તેમને વડાપ્રધાન મોદીની પેઝેશ્કિયાન સાથેની મુલાકાત અને ભારત-ઈરાન વચ્ચે નવા વેપાર કરારની શક્યતા વિશે પૂછવામાં આવ્યું હતું.
રુબિયોએ જણાવ્યું કે, "મને નથી લાગતું કે ભારત અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ વેપાર કરાર છે." જોકે, તેમણે સ્વીકાર્યું કે દેશોને પોતાની વિદેશ નીતિ નક્કી કરવાનો અને ઈરાન સાથે સંબંધો જાળવવાનો અધિકાર છે.
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે ઈરાન પર આર્થિક દબાણ નોંધપાત્ર રીતે વધાર્યું છે. અમેરિકાએ તેહરાન સાથે વેપાર ચાલુ રાખતા દેશો અને કંપનીઓ સામે પ્રતિબંધોની ધમકી પણ આપી છે.
અમેરિકાના ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે 24 ઓગસ્ટના રોજ 'ઓપરેશન ઈકોનોમિક આઉટકાસ્ટ' શરૂ કર્યું હતું. તેમણે આ અભિયાનને ઈરાનની બાકી રહેલી આર્થિક રેખાઓ કાપી નાખવા માટે આર્થિક 'ડી-ડે' તરીકે વર્ણવ્યું હતું.
રુબિયોએ કહ્યું કે અમેરિકા જાણે છે કે વિશ્વભરના ઘણા દેશો ઈરાન સાથે સંપર્કમાં છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું કે અમેરિકાએ અગાઉ ઈરાની પ્રતિનિધિઓનો સંપર્ક કર્યો છે અને કેટલાક પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા કરી છે. પરંતુ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ અંગે તેમણે સ્પષ્ટ સીમાઓ દોરી છે.
તેમણે કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિનું વલણ સ્પષ્ટ છે કે કોઈ પણ દેશે ઈરાનને અમેરિકાના પ્રતિબંધોથી બચવામાં મદદ ન કરવી જોઈએ. કોઈ પણ દેશે એવી સિસ્ટમ બનાવવામાં મદદ ન કરવી જોઈએ જે ઈરાનને પૈસા કમાવવા અને તેનો ઉપયોગ આતંકવાદને ટેકો આપવા કે પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવા માટે કરે. જો કોઈ દેશ આવું કરશે તો અમેરિકાએ તેના પર પણ પ્રતિબંધો લાદવા પડશે.
આ ચેતવણી બિશ્કેકમાં વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયાનની મુલાકાત બાદ આવી છે. બંને નેતાઓ શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) સમિટ દરમિયાન મળ્યા હતા. બેઠકમાં ભારત-ઈરાન સંબંધો, દ્વિપક્ષીય વેપારને વિસ્તૃત અને વૈવિધ્યસભર બનાવવાની યોજનાઓ, પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ અને વાણિજ્યિક જહાજો અને નાવિકોની સલામતી અંગે ચર્ચા થઈ હતી.