અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 18 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ રશિયા અને ઈરાન સામેના પ્રતિબંધો કડક બનાવતા નવા કાયદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કાયદા હેઠળ રશિયન ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસના મોટા ખરીદદારો સામે 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લગાવવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે. ભારત અને ચીન જેવા દેશો રશિયન ઊર્જાના મોટા ખરીદદારો હોવાથી ભારતીય નિકાસકારોમાં ચિંતા વધી છે. જોકે, કાયદો સહી થતાં જ ભારત પર 100 ટકા ટેરિફ લાગુ થઈ ગયો નથી. વાસ્તવિક ટેરિફ દર, કયા ઉત્પાદનો તેના દાયરામાં આવશે અને તેનો અમલ ક્યારે થશે તે અંગે હજુ અમેરિકી સરકારની વિગતો મહત્વની રહેશે.
ટ્રમ્પે ‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્કશનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ ઓફ 2026’ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કાયદો રશિયા અને ઈરાન પર પ્રતિબંધોને વિસ્તૃત કરે છે અને રશિયન તેલ તથા ગેસ ખરીદતા દેશો પર ભારે ટેરિફ લગાવવાની સત્તા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને આપે છે. કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ રશિયન ક્રૂડ ઓઈલ અથવા કુદરતી ગેસના સૌથી મોટા ખરીદદારોમાં સામેલ દેશોના અમેરિકામાં આવતા માલ પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લગાવી શકાય છે.
આ જોગવાઈ ભારત માટે ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે ભારત રશિયા પાસેથી મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. જોકે, ભારત કાયદાની જોગવાઈ હેઠળ ચોક્કસપણે કેટલો ટેરિફ ભોગવશે તે હાલમાં સ્પષ્ટ નથી. તેનો આધાર અમેરિકી પ્રશાસન દ્વારા નક્કી થનારા દર, ઉત્પાદનોના દાયરાની અને અમલની સમયમર્યાદા પર રહેશે.
નવા કાયદાને કારણે ભારતીય નિકાસકારો સૌથી વધુ અનિશ્ચિતતાને લઈને ચિંતિત છે. નિકાસ સંગઠનોનું કહેવું છે કે જો અમેરિકામાં ભારતીય માલ પર ખૂબ ઊંચો ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવે તો અમેરિકન બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદનોની કિંમત વધી શકે છે અને આયાતકારો માટે તે વધુ મોંઘા બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલાક ભારતીય ઉત્પાદનોની અમેરિકન બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા ઘટી શકે છે.
નિકાસકારોનું કહેવું છે કે હાલમાં કાચા માલની કિંમત અને પરિવહન ખર્ચ પહેલેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય સંજોગોને કારણે વધેલા છે. જો તેની સાથે વધુ આયાત શુલ્ક ઉમેરાશે તો અમેરિકાને થતી ભારતીય નિકાસ પર વધારાનું દબાણ આવી શકે છે.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે મોટા પ્રમાણમાં વિવિધ પ્રકારના માલનો વેપાર થાય છે. જો અમેરિકી પ્રશાસન વ્યાપક રીતે ઊંચો ટેરિફ લાગુ કરે તો અમેરિકન બજાર પર નિર્ભર અનેક નિકાસ ક્ષેત્રો અસર હેઠળ આવી શકે છે.
ટેક્સટાઇલ અને તૈયાર કપડાં ભારતીય નિકાસના મહત્વના ક્ષેત્રોમાં સામેલ છે. અમેરિકામાં ભારતીય ગારમેન્ટ અને ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદનોની માંગ હોવાથી વધારાનો ટેરિફ લાગશે તો આયાતકારોનો ખર્ચ વધી શકે છે. ભારતીય સપ્લાયરો સામે બાંગ્લાદેશ, વિયેતનામ અને અન્ય દેશોના સ્પર્ધાત્મક દબાણને કારણે આ ક્ષેત્ર ખાસ કરીને ભાવને લઈને સંવેદનશીલ છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર અમેરિકન બજાર માટે કામ કરતા ભારતીય એપેરલ નિકાસકારો નવા ટેરિફના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના ઓર્ડર અને શિપમેન્ટની સમયસીમા અંગે સાવચેતી રાખી રહ્યા છે.
ભારતથી અમેરિકામાં એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનોની પણ મોટી નિકાસ થાય છે. જો ટેરિફ વધે તો અમેરિકન આયાતકારો માટે ભારતીય મશીનરી, પાર્ટ્સ અને અન્ય એન્જિનિયરિંગ સામાનની કિંમત વધી શકે છે. આથી નવા ઓર્ડર અને લાંબા ગાળાના કરારો અંગે કંપનીઓ વધુ સાવચેતી રાખી શકે છે.
ભારતીય લેધર અને ફૂટવેર ઉદ્યોગ પણ અમેરિકન બજાર સાથે જોડાયેલો છે. આ ક્ષેત્રના નિકાસકારોનું કહેવું છે કે વધારાના ટેરિફથી અમેરિકામાં મોકલાતી શિપમેન્ટની કિંમત વધી શકે છે અને કંપનીઓના માર્જિન પર અસર થઈ શકે છે.
ભારતથી અમેરિકામાં હીરા, કિંમતી અને અર્ધ-કિંમતી પથ્થરો તેમજ જ્વેલરીની નિકાસ પણ થાય છે. આ ક્ષેત્રમાં પણ અમેરિકન બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદનોની કિંમત અને સ્પર્ધાત્મકતા પર નવા ટેરિફની અસર જોવા મળી શકે છે.
ભારત અમેરિકન બજાર માટે દવા અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનોનો મહત્વનો સપ્લાયર છે. જો નવા ટેરિફનો વ્યાપ દવા ઉત્પાદનો સુધી પહોંચે તો ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓ માટે અમેરિકન બજારના ખર્ચનું ગણિત બદલાઈ શકે છે. જોકે, હાલ કયા ચોક્કસ ઉત્પાદનો પર નવી જોગવાઈ લાગુ થશે તે સ્પષ્ટ નથી, તેથી આ ક્ષેત્રમાં અનિશ્ચિતતા યથાવત્ છે.