અમેરિકન શેરબજારના લાંબા ગાળાના ચાર્ટને લઈને રોકાણકારોમાં ચર્ચા વધી છે. ઓક્ટોબર 2026ના ચાર્ટ મુજબ S&P 500 ઇન્ડેક્સનો ક્વાર્ટરલી ટાઇમફ્રેમ પર RSI લગભગ 78ના સ્તરે છે. ટેક્નિકલ એનાલિસિસમાં RSI એટલે રિલેટિવ સ્ટ્રેન્થ ઇન્ડેક્સ, જે બજારમાં ખરીદી અને વેચાણના દબાણને સમજવા માટે વપરાય છે.
સામાન્ય રીતે RSI 70થી ઉપર જાય ત્યારે બજારને ઓવરબોટ ઝોનમાં ગણવામાં આવે છે. પણ માત્ર RSI ઊંચો હોવાથી બજારમાં મોટો કડાકો આવશે એમ નિશ્ચિતપણે કહી શકાય નહીં. તેમ છતાં, સતત તેજી બાદ આવા સંકેત રોકાણકારોને સાવધ રહેવા પ્રેરી શકે છે.
ઇતિહાસમાં અમેરિકન શેરબજારે અનેક વખત ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોયા છે. 1929માં શરૂ થયેલી મહામંદી અમેરિકાના આર્થિક ઇતિહાસની સૌથી ગંભીર ઘટનાઓમાંની એક હતી. શેરબજારના કડાકા બાદ બેન્કિંગ, ઉદ્યોગો અને રોજગાર પર ગંભીર અસર પડી હતી. આર્થિક પ્રવૃત્તિને ફરી વેગ આપવા જાહેર કામો અને રોજગારલક્ષી કાર્યક્રમો લાગુ કરાયા હતા. ગ્રેટ ડિપ્રેશનને માત્ર એક જ કારણ સાથે જોડવું યોગ્ય નથી, કારણ કે નાણાકીય નીતિ, બેન્કિંગ સંકટ, માંગમાં ઘટાડો અને વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિ સહિત અનેક પરિબળોએ ભૂમિકા ભજવી હતી.
અમેરિકન બજારમાં બીજો મહત્વનો ઉથલપાથલનો સમયગાળો 1998થી 2002 વચ્ચે જોવા મળ્યો હતો. ત્યારે ઇન્ટરનેટ અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓના શેરમાં ભારે તેજી આવી હતી. અનેક કંપનીઓના મૂલ્યાંકન તેમની વાસ્તવિક આવક અને નફાની સરખામણીએ ઘણાં ઊંચાં થઈ ગયાં હતાં. પછી ડોટકોમ બબલ ફૂટતાં ટેક્નોલોજી શેરોમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. બીજી તરફ, 2008ની વૈશ્વિક નાણાકીય કટોકટી દરમિયાન અમેરિકાના હાઉસિંગ માર્કેટમાં આવેલી મંદી, સબપ્રાઇમ લોન અને નાણાકીય સંસ્થાઓની મુશ્કેલીઓએ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને હચમચાવી દીધું હતું. લેહમેન બ્રધર્સના પતન બાદ સંકટ વધુ ગંભીર બન્યું હતું. આ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે બજારમાં અતિશય આશાવાદ અને નાણાકીય જોખમોનું સંયોજન ગંભીર પરિણામો લાવી શકે છે.
હાલમાં અમેરિકાના વધતા સરકારી દેવા અને વ્યાજની ચુકવણીનો ખર્ચ પણ ચર્ચાનો વિષય છે. જો સરકારી દેવું સતત વધે, વ્યાજદર ઊંચા રહે અને સરકારી બોન્ડ પરનું વળતર વધે, તો તેની અસર શેરબજાર, કંપનીઓના મૂડી ખર્ચ અને રોકાણકારોના વિશ્વાસ પર પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં અમેરિકન ડોલર, બોન્ડ માર્કેટ અને વૈશ્વિક મૂડીપ્રવાહમાં પણ ફેરફારો જોવા મળી શકે છે. જોકે, અમેરિકામાં ડેટ ક્રાઇસિસ ઊભી થશે જ અથવા તેના કારણે આગામી એકથી બે વર્ષમાં શેરબજારમાં ઐતિહાસિક કડાકો આવશે, એવો નિષ્કર્ષ હાલના ચાર્ટના આધારે કાઢી શકાય નહીં. તેના માટે સરકારી નાણાકીય સ્થિતિ, ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ, કંપનીઓની કમાણી અને આર્થિક વૃદ્ધિ જેવા પરિબળોનું વિશ્લેષણ જરૂરી છે.
આગામી સમયમાં અમેરિકન શેરબજારની દિશા નક્કી કરવામાં RSI ઉપરાંત અનેક આર્થિક અને નાણાકીય સંકેતો મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો RSI 85 કે 90 જેવા ઊંચા સ્તરે પહોંચે, તો તે બજારમાં અસામાન્ય તેજીનો સંકેત હોઈ શકે છે, પરંતુ તે પોતે જ કડાકાની ખાતરી આપતું નથી. રોકાણકારોએ માત્ર ઐતિહાસિક ચાર્ટ અથવા એક ટેક્નિકલ ઇન્ડિકેટરના આધારે નિર્ણય લેવાને બદલે જોખમનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ.
ખાસ કરીને ભારતીય રોકાણકારો માટે અમેરિકન બજારમાં મોટો ઘટાડો થાય તો વૈશ્વિક રોકાણકારોના વલણ, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણ અને ભારતીય શેરબજાર પર તેની સંભવિત અસર પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે. હાલનો મુખ્ય સવાલ એ છે કે અમેરિકન બજારની તેજી આગળ પણ ચાલુ રહેશે કે વધતું દેવું અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા બજાર માટે નવો પડકાર ઊભો કરશે.