અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક ફેડરલ રિઝર્વે ત્રણ વર્ષમાં પહેલીવાર વ્યાજ દરોમાં વધારો કર્યો છે. આ નિર્ણય વધતી મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે લેવામાં આવ્યો છે. હવે અમેરિકામાં વ્યાજ દર 3.75%થી 4.00%ની વચ્ચે પહોંચી ગયો છે. ફેડરલ કમિટીના તમામ 12 સભ્યોએ સર્વસંમતિથી 0.25% વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો.
આ નિર્ણય પર અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું, "અમેરિકામાં વ્યાજ દર 1% કે તેનાથી ઓછા હોવા જોઈએ. વ્યાજ દરો ઘટાડો, અને ઝડપથી ઘટાડો!"
9 પ્રશ્નોના જવાબમાં સમજો આખો મામલો:
પ્રશ્ન 1: ફેડે વ્યાજ દરો કેમ વધાર્યા?
જવાબ: ફેડનો હેતુ મોંઘવારી 2% પર લાવવાનો છે. ગયા મહિને અમેરિકામાં મોંઘવારી 3.4% થઈ ગઈ હતી, તેથી દરો વધારવા પડ્યા.
પ્રશ્ન 2: મોંઘવારી વધવાના કારણો શું?
જવાબ: ત્રણ મુખ્ય કારણો છે - ટ્રમ્પના નવા ટેરિફ, ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ જેનાથી સપ્લાય ચેઇન પર અસર, અને AI ટેકનોલોજીમાં થતું મોટું રોકાણ.
પ્રશ્ન 3: ફેડ ચેરમેન કેવિન વોર્શે શું કહ્યું?
જવાબ: વોર્શે કહ્યું, "મોંઘવારી ખૂબ ઊંચી છે અને લાંબા સમયથી ઊંચા સ્તરે છે." આ વધારો 2% લક્ષ્ય હાંસલ કરવામાં મદદ કરશે.
પ્રશ્ન 4: સામાન્ય અમેરિકી નાગરિકો પર શું અસર?
જવાબ: લોન લેનારાઓને વધુ EMI ચૂકવવી પડશે. હોમ લોન, ઓટો લોન અને અન્ય લોન મોંઘી થશે.
પ્રશ્ન 5: અમેરિકી બિઝનેસ પર શું અસર?
જવાબ: ગ્રાહક માંગ ઘટશે, લોકો ખરીદી અને રોકાણ ટાળશે, જેથી વેચાણ પર અસર પડશે.
પ્રશ્ન 6: મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ પર શું અસર?
જવાબ: નવેમ્બરમાં ચૂંટણીઓ છે, જેમાં 50 દિવસથી ઓછો સમય બાકી છે. મોંઘવારીથી પરેશાન મતદારો ગુસ્સો ઠાલવી શકે છે, જે રિપબ્લિકન પાર્ટી માટે ખોટું છે.
પ્રશ્ન 7: ટ્રમ્પ અને ફેડ વચ્ચે વિવાદ શું?
જવાબ: ટ્રમ્પ હંમેશા ઓછા દરોના સમર્થક રહ્યા છે. પૂર્વ ચેરમેન પોવેલ સાથે વિવાદ ચાલતો. મેમાં પોવેલનો કાર્યકાળ પૂરો થતાં ટ્રમ્પે પોતાના મનપસંદ કેવિન વોર્શને ચેરમેન બનાવ્યા, પણ વોર્શે દરો વધારી દીધા.
પ્રશ્ન 8: ટ્રમ્પે શું કહ્યું?
જવાબ: નિર્ણયના ત્રણ કલાક પછી ટ્રમ્પે કહ્યું, "અમેરિકા દુનિયાનો સૌથી ભરોસાપાત્ર દેશ છે, તેથી ફેડે દરો 1% કે તેનાથી ઓછા કરવા જોઈએ, જેથી સસ્તી લોન મળે."
પ્રશ્ન 9: ભવિષ્યના દરો અંગે ફેડનું અનુમાન?
જવાબ: 2026ના અંત સુધીમાં 0.25% વધુ વધારો થઈ શકે છે. દરો 2027 સુધી આ સ્તરે જળવાઈ રહેવાની ધારણા છે.
નોલેજ બોક્સ: ફેડરલ રિઝર્વ શું છે?
ફેડરલ રિઝર્વ અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક છે, જે ભારતના રિઝર્વ બેંક જેવી છે. તે વ્યાજ દરો નક્કી કરે છે. અમેરિકામાં દરો વધે તો ભારતમાં પણ અસર પડે છે - જેમ કે રૂપિયો નબળો પડે, વિદેશી રોકાણ ઘટે અને આયાત મોંઘી થાય.