વોશિંગ્ટન: અમેરિકાએ પહેલીવાર સ્વીકાર્યું છે કે તેણે અંતરિક્ષમાં હથિયારો તૈનાત કર્યા છે. અમેરિકી વાયુસેનાના પ્રમુખ ટ્રોય મિન્કે સોમવારે આ માહિતી આપી. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકા પાસે ઓર્બિટમાં એવા હથિયારો છે, જેનો ઉપયોગ જરૂર પડ્યે અમેરિકી સૈનિકોને દુશ્મનના હુમલાથી બચાવવા માટે કરી શકાય છે.
જોકે, અમેરિકી અધિકારીએ એ જણાવ્યું નથી કે આ હથિયારો કયા પ્રકારના છે, કેટલા છે અને તેમને ક્યારે અંતરિક્ષમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. તેમની વાસ્તવિક ક્ષમતા હજુ ગુપ્ત રાખવામાં આવી છે.
આ ખુલાસો એવા સમયે થયો છે જ્યારે તાજેતરમાં ભારતમાં યોજાયેલા બ્રિક્સ સંમેલનમાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન હાજર રહ્યા હતા. અમેરિકા, રશિયા અને ચીન વચ્ચે અંતરિક્ષમાં પોતાની લશ્કરી તાકાત વધારવાની સ્પર્ધા ચાલી રહી છે, જેનાથી અવકાશમાં હથિયારોની દોડ વધુ તેજ થવાની ચિંતા છે.
અમેરિકા લાંબા સમયથી રશિયા અને ચીનની વધતી અંતરિક્ષ લશ્કરી શક્તિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતું રહ્યું છે. આજના યુદ્ધમાં સેટેલાઇટ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની ગયા છે. સેનાઓ તેમનો ઉપયોગ સંચાર, નેવિગેશન, ગુપ્ત માહિતી એકત્ર કરવા અને મિસાઇલો પર નજર રાખવા માટે કરે છે. જો કોઈ દેશના સેટેલાઇટ પર હુમલો થાય, તો તેની લશ્કરી તાકાત નબળી પડી શકે છે. તેથી મોટી લશ્કરી શક્તિઓ હવે ફક્ત નવા સેટેલાઇટ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી નથી, પરંતુ પોતાના સેટેલાઇટને દુશ્મનના હુમલાથી બચાવવા અને જરૂર પડ્યે અન્ય દેશના અંતરિક્ષ સિસ્ટમને રોકવાની ક્ષમતા પણ વિકસાવી રહી છે.
નિષ્ણાતોને ડર છે કે અમેરિકાના આ ખુલાસા પછી રશિયા અને ચીન પણ અંતરિક્ષમાં પોતાની લશ્કરી તાકાત વધારી શકે છે. તેઓ અમેરિકી પગલાંને પોતાની સુરક્ષા માટે ખતરો ગણાવીને નવી ટેકનોલોજી અને હથિયારો વિકસાવવાનું કારણ આપી શકે છે. આ રીતે એક દેશની લશ્કરી તૈયારી બીજા દેશને પણ પોતાની તાકાત વધારવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે, જેનાથી અંતરિક્ષમાં હથિયારોની સ્પર્ધા વધુ તેજ બનવાનું જોખમ છે.
અમેરિકી સ્પેસ ફોર્સનું કહેવું છે કે રશિયા અંતરિક્ષને પણ યુદ્ધનો એક ભાગ માને છે. એટલે કે ભવિષ્યમાં જો રશિયાનું કોઈ દેશ સાથે મોટું યુદ્ધ થાય તો તે અંતરિક્ષમાં રહેલા સેટેલાઇટ અને અન્ય ટેકનોલોજીનો પણ ઉપયોગ કરી શકે છે. અમેરિકી અધિકારીઓએ રશિયાના કેટલાક સેટેલાઇટને લઈને પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે રશિયા એવી ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહ્યું છે, જેનાથી જરૂર પડ્યે અન્ય દેશોના સેટેલાઇટને નુકસાન પહોંચાડી શકાય અને પોતાના સેટેલાઇટને બચાવી શકાય.
અમેરિકાને રશિયાના અંતરિક્ષમાં પરમાણુ હથિયારો રાખવાની સંભવિત તૈયારીની પણ ચિંતા છે. અમેરિકી અધિકારીઓને આશંકા છે કે રશિયા એવું હથિયાર બનાવી શકે છે, જેનાથી એકસાથે મોટી સંખ્યામાં સેટેલાઇટને નુકસાન પહોંચાડી શકાય. જો આવું થયું તો માત્ર સેના જ નહીં, પરંતુ સામાન્ય લોકો પર પણ અસર પડી શકે છે. સેટેલાઇટથી મળતી સેવાઓ પર અસર પડવાથી નેવિગેશન, સંચાર, હવામાનની જાણકારી અને બીજી જરૂરી સેવાઓને અસર થઈ શકે છે. જોકે, રશિયાએ અંતરિક્ષમાં પરમાણુ હથિયારો વિકસાવવાના આ અમેરિકી આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.
અમેરિકાનું કહેવું છે કે ચીન પણ અવકાશમાં પોતાની સૈન્ય તાકાત વધારી રહ્યું છે. ચીન પોતાની સેનાને આધુનિક બનાવવાના ભાગરૂપે એવી ટેકનોલોજી વિકસાવી રહ્યું છે, જેનો ઉપયોગ અવકાશમાં રહેલા સેટેલાઇટ અને અન્ય સિસ્ટમને પ્રભાવિત કરવા માટે કરી શકાય છે. અમેરિકા ચીનની વધતી સૈન્ય અને અંતરિક્ષ તાકાતને પોતાના માટે મોટો પડકાર માને છે. અમેરિકી અધિકારીઓએ ચીનની હાઇપરસોનિક મિસાઇલો અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ મિસાઇલો ખૂબ જ ઝડપથી ઉડી શકે છે અને તેમને પકડવી મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે.
આ પૃષ્ઠભૂમિમાં અમેરિકાનું એવું માનવું કે તેણે અંતરિક્ષમાં હથિયારો તૈનાત કર્યા છે, તે દર્શાવે છે કે તે પણ અંતરિક્ષમાં પોતાની સૈન્ય શક્તિ વધારી રહ્યું છે. જરૂર પડ્યે આ હથિયારોનો ઉપયોગ દુશ્મનના હુમલાથી અમેરિકી સૈનિકો અને તેની અંતરિક્ષ સિસ્ટમને બચાવવા માટે કરી શકાય છે. જોકે, અમેરિકાએ હજુ સુધી એ જણાવ્યું નથી કે કયા હથિયારો ઓર્બિટમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે અને તે કેટલા શક્તિશાળી છે.
જો અંતરિક્ષમાં યુદ્ધ થયું તો તેની અસર પૃથ્વી પર પણ પડશે. સેટેલાઇટ આધારિત સેવાઓ ઠપ થઈ શકે છે, જેનાથી રોજિંદા જીવન પર અસર પડશે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અંતરિક્ષમાં હથિયારોની સ્પર્ધા રોકવા માટે પ્રયાસોની જરૂર છે.