ઘરમાં જગ્યા ઓછી હોય પણ ટામેટાં અને ધાણા જેવી તાજી વસ્તુઓ ઉગાડવી હોય, તો એક સાદી ડોલ તમારા માટે કામ લાગી શકે છે. ટામેટાંના છોડને ઊંધો લટકાવીને ઉગાડવાની રીત સાથે એ જ ડોલમાં ઉપર ધાણા પણ વાવી શકાય છે. આ રીતને અપસાઇડ ડાઉન ગાર્ડનિંગ કહેવાય છે.
સામાન્ય રીતે આપણે છોડને કૂંડામાં માટી ભરીને ઉપરની તરફ ઉગાડીએ છીએ. પણ આ રીતમાં છોડને કન્ટેનરના તળિયેથી બહાર કાઢીને નીચેની તરફ લટકાવવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક મજબૂત ડોલ લો અને તેના તળિયે એક કાણું કરો. આ કાણામાંથી ટામેટાંના નાના છોડનો થડ બહાર કાઢો, જ્યારે છોડનાં મૂળ અને માટી ડોલની અંદર જ રહે. પછી ડોલને ઉપરથી મજબૂત હૂક પર લટકાવી દો.
જેમ જેમ છોડ મોટો થાય છે, તેમ તેની ડાળીઓ નીચેની તરફ લટકતી જાય છે અને ટામેટાં પણ નીચે તરફ જ ઉગે છે. એટલે છોડ સીધો ઉપર વધવાને બદલે ડોલમાંથી નીચે તરફ વધતો જોવા મળે છે.
આ રીત ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ઉપયોગી છે જેમની પાસે બાલ્કનીમાં જગ્યા ઓછી હોય. ડોલની ઉપરની ખાલી જગ્યામાં ધાણા કે ફુદીના જેવી નાની હર્બ્સ પણ ઉગાડી શકાય છે. એટલે એક જ ડોલમાં બે પ્રકારના છોડ ઉગાડી શકાય છે.
આ પદ્ધતિનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે છોડને ફ્લોર પર જગ્યા આપવાની જરૂર પડતી નથી. જો બાલ્કની નાની હોય અને પહેલેથી થોડા કુંડા રાખેલા હોય, તો ઉપરની જગ્યા કે રેલિંગ પાસે લટકાવીને ગાર્ડનિંગ કરી શકાય. આમ ફ્લોરની જગ્યા બચે છે.
ટામેટાંના છોડમાં ફળો મોટા થયા પછી ડાળીઓ નીચે તરફ ઝૂકી શકે છે. સામાન્ય ગાર્ડનિંગમાં જમીનની નજીક આવેલા ફળો પર માટી લાગી શકે છે. ઊંધા લટકાવેલા છોડમાં ટામેટાં હવામાં લટકતા હોવાથી જમીનથી દૂર રહે છે. તેમ છતાં છોડની આસપાસ સ્વચ્છતા જાળવવી જરૂરી છે.
ટામેટાંનો છોડ મોટો થાય ત્યારે ડાળીઓને સંભાળવા માટે લાકડી કે અન્ય સપોર્ટની જરૂર પડી શકે છે. આ પદ્ધતિમાં છોડ પહેલેથી નીચેની તરફ વધે છે, તેથી ઉપરની તરફ સીધો રાખવાની જરૂર કેટલીક વાર ઓછી થાય છે. પણ છોડની જાત અને કદ પ્રમાણે સપોર્ટની જરૂર પડી શકે છે.
અહીં એક વાત ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે. ડોલમાં માટી અને પાણી ઉમેર્યા પછી તેનું વજન ઘણું વધી શકે છે. તેથી ડોલ લટકાવવા માટે મજબૂત હૂક, સપોર્ટ કે સ્ટેન્ડ પસંદ કરો અને તે આ વજન સહન કરી શકે છે કે નહીં તેની ખાતરી કરો. સાથે જ છોડને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ મળે અને પાણીનો યોગ્ય નિકાલ થાય તેનું પણ ધ્યાન રાખો. યોગ્ય જગ્યા અને નિયમિત સંભાળ સાથે આ ટેકનિક નાની બાલ્કનીમાં ગાર્ડનિંગ કરવાનો એક અલગ વિકલ્પ બની શકે છે.