UPI પેમેન્ટ પર ચાર્જ વસૂલવાના સરકારના નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જનહિત અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. કોર્ટ 28 સપ્ટેમ્બરે આ અરજી પર સુનાવણી કરશે. અરજીમાં ₹2,000થી વધુની UPI ચુકવણી પર 0.4% મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લગાવવાના નિર્ણયને પડકારવામાં આવ્યો છે. નવી વ્યવસ્થા 15 ઑક્ટોબરથી લાગુ થવાની છે. અરજીકર્તાએ આ ફી લાદવાનો નિર્ણય રદ કરવાની માગ કરી છે.
ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઇન્ડિયા (CJI) સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બેન્ચ આ અરજીની સુનાવણી કરશે. વકીલ અંજન દત્તાએ આ જનહિત અરજી દાખલ કરી છે.
અરજીમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે સરકારે જનતા સાથે ચર્ચા કર્યા વિના અને કોઈ નક્કર નિયમ બનાવ્યા વિના જ આ ફી નક્કી કરી દીધી. ઉપરાંત, 'પેમેન્ટ એન્ડ સેટલમેન્ટ સિસ્ટમ્સ એક્ટ, 2007'ની કલમ 10Aને પણ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવી છે. આરોપ છે કે આ જોગવાઈ સરકારને પોતાની મરજીથી નક્કી કરવાની છૂટ આપે છે કે કઈ ડિજિટલ પેમેન્ટ સેવા મફત રહેશે અને કઈ સેવા પર ચાર્જ લાગશે.
અરજીમાં રૂપે ડેબિટ કાર્ડ અને UPI વચ્ચે કરવામાં આવેલા ભેદભાવને ખોટો ઠેરવવામાં આવ્યો છે. અરજીકર્તાના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારે રૂપે કાર્ડથી ચુકવણી પર 'શૂન્ય-ચાર્જ'ની સુવિધા ચાલુ રાખી છે, પરંતુ UPIથી ₹2,000થી વધુની ચુકવણી પર ફી લગાવી દીધી છે. તેને મનસ્વી નિર્ણય ગણાવતા કહેવામાં આવ્યું છે કે તેનાથી ઓછા માર્જિન પર કામ કરતા નાના વેપારીઓ પર બોજ વધશે અને સામાન્ય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પણ અસર પડશે.
નવા નિયમોની વાત કરીએ તો, જે વેપારીઓનું માસિક UPI કલેક્શન ₹1 લાખથી વધુ છે, તેમને ₹2,000થી મોટી દરેક ચુકવણી પર 0.4% MDR અને GST ચૂકવવું પડશે. જે દુકાનદારોની માસિક UPIથી કુલ કમાણી ₹1 લાખ સુધી છે, તેમના માટે તમામ ટ્રાન્ઝેક્શન સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે, પછી ભલે ચુકવણી ₹2,000થી વધુની હોય. જો કોઈ નાનો વેપારી સતત 3 મહિના સુધી ₹1 લાખથી વધુની UPI ચુકવણીઓ મેળવે છે, તો બેંક તેને મોટા વેપારીઓની યાદીમાં સામેલ કરશે અને ત્યાર બાદ તેના પર પણ ચાર્જ લાગુ થશે.
મોટા વેપારીઓને પણ ₹2,000 અથવા તેનાથી ઓછી રકમની નાની ચુકવણીઓ પર કોઈ ફી ચૂકવવી પડશે નહીં. ₹75,000 કે તેથી વધુની ચુકવણી પર વેપારી પાસેથી વધુમાં વધુ ₹300 અને GST જ લેવામાં આવશે. ₹2,000ની મર્યાદા દિવસભરના કુલ વેચાણ પર નહીં, પરંતુ દરેક ચુકવણી (બિલ) પર અલગથી લાગુ થશે.
MDR એ એવી ફી છે, જે કોઈ દુકાનદાર અથવા વેપારી કાર્ડ અથવા UPI દ્વારા ચુકવણી સ્વીકારવાની સુવિધાનો ઉપયોગ કરવા બદલ બેંક અને પેમેન્ટ કંપનીઓને આપે છે. આ ચાર્જ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અને મશીનોને યોગ્ય રીતે ચલાવવાના ખર્ચ માટે લેવામાં આવે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ ફી વેપારીએ ચૂકવવાની હોય છે, ગ્રાહક પાસેથી લેવામાં આવતી નથી.