નવી દિલ્હી: UPI દ્વારા 2,000 રૂપિયાથી વધુની કેટલીક લેવડદેવડ પર 0.4 ટકા MDR (મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) લાગુ કરવાની 15 ઓક્ટોબર, 2026ની સમયમર્યાદા નજીક આવી ગઈ છે. આ અંગે NPCI આગામી બે દિવસમાં મહત્ત્વનો નિર્ણય લઈ શકે છે.
ગયા મહિને UPI સ્ટીઅરિંગ કમિટીએ 2,000 રૂપિયાથી વધુની કેટલીક લેવડદેવડ પર 0.4 ટકા (40 બેસિસ પોઈન્ટ) MDR નક્કી કર્યો હતો. MDR એ ડિજિટલ પેમેન્ટની પ્રક્રિયા માટે વેપારી તરફથી બેંક કે પેમેન્ટ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા પક્ષકારોને ચૂકવવામાં આવતો ચાર્જ છે. ઉદાહરણ તરીકે, 2,000 રૂપિયાની લેવડદેવડ પર 0.4 ટકાના હિસાબે 8 રૂપિયા અને 10,000 રૂપિયાની લેવડદેવડ પર 40 રૂપિયા ચાર્જ થાય છે.
જો કે, આ ચાર્જ કઈ લેવડદેવડ પર લાગુ થશે તે અંગે ઉદ્યોગમાં હજુ સ્પષ્ટતા નથી. પેમેન્ટ ઉદ્યોગનું કહેવું છે કે UPIમાં કાર્ડ પેમેન્ટ જેવું સમાન ફી સ્ટ્રક્ચર નથી. યુટિલિટી બિલ, લોનની હપ્તા અને કેપિટલ માર્કેટ સાથે જોડાયેલી લેવડદેવડ માટે અલગ-અલગ દર નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જેને લઈને કંપનીઓ અને વેપારીઓમાં મૂંઝવણ છે.
વેપારી સંઘો અને ફિનટેક કંપનીઓએ આ નિયમ જાન્યુઆરી 2027 સુધી લંબાવવાની માંગ કરી છે. ઉદ્યોગની દલીલ છે કે 15 ઓક્ટોબરથી આ વ્યવસ્થા એવા સમયે લાગુ થઈ રહી છે જ્યારે દેશમાં તહેવારોની ખરીદી શરૂ થઈ ચૂકી છે. આશંકા છે કે તહેવારોની મોસમમાં ખર્ચ વધશે અને કેટલાક વેપારીઓ MDRનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.
લોનની હપ્તાની ચુકવણી અંગે પણ અનેક સવાલો ઊભા થયા છે. ઓટો-ડેબિટ નિષ્ફળ જવા પર જ્યારે ગ્રાહક મેન્યુઅલ રીતે લોન ભરે છે, ત્યારે તે ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન પેમેન્ટ ગણાય કે નહીં તે અંગે સ્પષ્ટતા નથી. NPCI દ્વારા આવા પેમેન્ટ પર 5 રૂપિયાની ફ્લેટ ફીની જોગવાઈ છે, પરંતુ બેંકો અને પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ સામે લોન રીપેમેન્ટ અને સામાન્ય નાણાકીય સેવાની લેવડદેવડ વચ્ચે તફાવત સ્પષ્ટ કરવાનો પડકાર છે.
હાલમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે 15 ઓક્ટોબરથી MDR લાગુ થશે કે તેને જાન્યુઆરી 2027 સુધી ટાળવામાં આવશે. ઉદ્યોગની આ માંગ NPCI સુધી પહોંચી ગઈ છે. જો માંગ સ્વીકારવામાં આવશે તો વેપારીઓ અને પેમેન્ટ કંપનીઓને તૈયારી માટે વધુ સમય મળી શકે છે.