નવી દિલ્લી: 15 ઓક્ટોબરથી દેશભરમાં UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR (મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) લાગુ થશે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અનુસાર, 2,000 રૂપિયાથી વધુના પેમેન્ટ પર 0.40% MDR ચાર્જ લાગશે. આ ચાર્જ ગ્રાહકો પર નહીં, પણ વેપારીઓ પર લાગશે.
હવે સવાલ એ થાય છે કે આ MDRના નાણાં કોને મળશે અને કેવી રીતે વહેંચાશે? RBIએ આ અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે.
MDRના નાણાંની વહેંચણી આ પ્રમાણે થશે:
- ઇશ્યુઅર બેંક (ગ્રાહકનું ખાતું જે બેંકમાં છે) – 40% હિસ્સો
- મર્ચન્ટ એક્વાયરર – 30% હિસ્સો
- UPI એપ્સ – 20% હિસ્સો
- એપની સ્પોન્સર બેંક – 10% હિસ્સો
આમ, સૌથી વધુ ફાયદો ઇશ્યુઅર બેંકને થશે, જ્યારે સૌથી ઓછો હિસ્સો સ્પોન્સર બેંકને મળશે.
RBIએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગ્રાહકો માટે UPI ચુકવણી મફત રહેશે. વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ (P2P) અને વ્યક્તિ-થી-વેપારી (P2M) બંને પ્રકારની UPI ચુકવણી પર ગ્રાહકો પાસેથી કોઈ ફી લેવામાં આવશે નહીં. જોકે, 2,000 રૂપિયાથી વધુના કેટલાક P2M ટ્રાન્ઝેક્શન પર વેપારીઓ પાસેથી MDR વસૂલવામાં આવશે. 2,000 રૂપિયાથી ઓછી કિંમતના P2M UPI ટ્રાન્ઝેક્શન વેપારીઓ માટે મફત રહેશે.
ઉદાહરણ તરીકે, 10,000 રૂપિયાના UPI પેમેન્ટ પર 0.40% MDR એટલે કે 40 રૂપિયા ચાર્જ લાગશે. આ રકમમાંથી ઇશ્યુઅર બેંકને 16 રૂપિયા, મર્ચન્ટ એક્વાયરરને 12 રૂપિયા, UPI એપ્સને 8 રૂપિયા અને સ્પોન્સર બેંકને 4 રૂપિયા મળશે.
આ નિર્ણયનો હેતુ UPI ઇકોસિસ્ટમને ટકાઉ બનાવવાનો છે, જેથી બેંકો અને એપ્સને ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસિંગનો ખર્ચ સહન કરવામાં મદદ મળે.