બ્રિટનમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે જવા ઈચ્છતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર છે. બ્રિટન સરકારે વિઝા નિયમો કડક બનાવ્યા છે, જેના કારણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. સેન્ટર ફોર ગ્લોબલ હાયર એજ્યુકેશન (સીજીએચઈ) યુકેના અહેવાલ મુજબ, 2027ના મે-જૂનના પ્રવેશો (સમર ઇન્ટેક)માં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં 20% સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને આશરે 83,000 સ્ટુડન્ટ વિઝા મળ્યા હતા. આગામી વર્ષે આ સંખ્યા ઘટીને 63,000 રહેવાની આશંકા છે. આનું મુખ્ય કારણ બ્રિટનની એન્ડી બર્નહામ સરકારની કડક વિઝા નીતિઓ છે.
બ્રિટનમાં ગ્રેજ્યુએટ વર્ક વિઝાનો સમયગાળો ઘટાડીને દોઢ વર્ષ કરવામાં આવ્યો છે. પહેલા તે બે વર્ષનો હતો. આનાથી વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ પૂર્ણ થયા પછી બ્રિટનમાં નોકરી અથવા સંશોધન કરવા માટે ઓછો સમય મળશે.
આ નિર્ણય પાછળ રિફોર્મ યુકે જેવી રાષ્ટ્રવાદી પાર્ટીઓનું વધતું જતું પ્રભાવ માનવામાં આવે છે. રિફોર્મ યુકેનું એજન્ડા સ્થાનિક લોકોને રોજગાર આપવાનું છે. તેથી બર્નહામ સરકાર અમેરિકાની જેમ વિઝા આપતી વખતે બેકગ્રાઉન્ડ ચેકમાં કડકાઈ રાખી રહી છે.
જોકે, એક રાહતના સમાચાર પણ છે. બ્રિટનની સાઉથહેમ્પ્ટન, લિવરપૂલ, યોર્ક જેવી 9 યુનિવર્સિટીઓએ ભારતમાં પોતાના કેમ્પસ ખોલવાની જાહેરાત કરી છે. તેમાંથી કેટલીકમાં અભ્યાસ પણ શરૂ થઈ ગયો છે. જાણકારોના મતે, ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ આ કેમ્પસમાં પ્રવેશ લઈને બ્રિટનના સ્તરનું શિક્ષણ મેળવી શકે છે. આવનારા સમયમાં બ્રિટનની વધુ યુનિવર્સિટીઓ પણ ભારતમાં આવવાની શક્યતા છે.
આ ફેરફારોની અસરો સમજવા માટે કેટલાક મહત્વના પ્રશ્નોના જવાબ:
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની અછતથી શું અસર થશે?
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ઘટાડાથી બ્રિટનની અર્થવ્યવસ્થાને વાર્ષિક આશરે 10 હજાર કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન સહન કરવું પડશે. પરંતુ બ્રિટન સરકાર રાજકીય હિતો સાધવાના પ્રયાસમાં વિઝાના નિયમો કડક કરી રહી છે.
હવે વિદ્યાર્થીઓ કયા દેશો તરફ વળશે?
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ જર્મની, આયર્લેન્ડ અને ફ્રાન્સ તરફ વળે તેવી શક્યતા છે. આ દેશોમાં સ્ટુડન્ટ વિઝાના મંજૂરી દર 90% સુધી છે. જર્મનીની સરકારી યુનિવર્સિટીઓમાં ફી માફી છે.
વિઝાના મુદ્દાનો શું ઉકેલ આવી શકે?
ભારત-બ્રિટન એફટીએ (ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ)માં ભારત તરફથી સ્ટુડન્ટ અને પ્રોફેશનલ વિઝામાં રાહત આપવાનો મુદ્દો મૂકવામાં આવ્યો હતો. બ્રિટનની તત્કાલીન ઋષિ સુનક અને ત્યારબાદ સ્ટાર્મર સરકારોએ અડગ વલણ અપનાવીને વિઝાની જોગવાઈઓ દૂર કરી દીધી હતી.
ડિપેન્ડન્ટ વિઝામાં પણ મુશ્કેલીઓ શા માટે?
બ્રિટનમાં વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રોફેશનલ્સને મળતા ડિપેન્ડન્ટ (આશ્રિતો) વિઝામાં પણ કડકાઈ કરવામાં આવી છે. એટલે કે હવે બ્રિટનમાં આવનારા વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રોફેશનલ્સ પત્ની, બાળકો અને માતા-પિતાને સાથે લાવી શકશે નહીં. આ માટે વાર્ષિક 58 લાખ રૂપિયાની લઘુત્તમ પગાર મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.