ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ પ્રાધિકરણ (UIDAI) એ આધાર કાર્ડમાં નામ અપડેટ કરવા માટે નવી માનક સંચાલન પ્રક્રિયા (SOP) જાહેર કરી છે. હવે નામની ભૂલ સુધારવી, નામ બદલવું કે સરનેમ બદલવું — દરેક કામ માટે અલગ પ્રક્રિયા અને અલગ દસ્તાવેજો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
SOP એટલે શું? SOP એટલે માનક સંચાલન પ્રક્રિયા. કોઈ પણ કામ નિયમબદ્ધ રીતે પૂરું કરવા માટે નક્કી કરેલા માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોને SOP કહેવાય. તેમાં કઈ પરિસ્થિતિમાં શું કરવું, કયા દસ્તાવેજ જોઈએ અને કઈ જોગવાઈ લાગુ પડે, તે સ્પષ્ટ કરવામાં આવે છે.
ડેટા એન્ટ્રીની ભૂલ માટે અલગ શપથપત્ર
જો આધાર કાર્ડમાં ડેટા એન્ટ્રીની ભૂલને કારણે નામ ખોટું નોંધાઈ ગયું હોય અને અગાઉ આપેલા ઓળખ કે સંબંધના દસ્તાવેજમાં સાચું નામ હોય, તો પુખ્ત વયના લોકોએ 'અનુબંધ-બી' અને સગીરો માટે 'અનુબંધ-સી' મુજબ શપથપત્ર આપવો પડશે. સાથે નિર્ધારિત ઓળખ કે સંબંધનો દસ્તાવેજ પણ રજૂ કરવો પડશે.
લગ્ન કે છૂટાછેડા પછી સરનેમ બદલવું
લગ્ન કે છૂટાછેડા પછી સરનેમ બદલવા માટે 'અનુબંધ-ડી' શપથપત્રની જોગવાઈ છે. આ માટે અરજદારે સંબંધિત ઓળખના દસ્તાવેજો રજૂ કરવા રહેશે.
'ઉર્ફ' હટાવવા માટે
નામમાં 'ઉર્ફ' લખેલું હોય અને તેમાંથી એક નામ હટાવીને ફક્ત એક જ નામ રાખવું હોય, તો પુખ્ત વયના લોકો માટે 'અનુબંધ-ઇ' અને સગીરો માટે 'અનુબંધ-એફ' શપથપત્ર આપવો પડશે. સાથે નિર્ધારિત ઓળખ કે સંબંધના દસ્તાવેજો આપવા જરૂરી છે.
મોટા નામ ફેરફાર માટે ગેઝેટ નોટિફિકેશન જરૂરી
જો નામ કે ઓળખમાં મોટો ફેરફાર કરવાનો હોય, તો નિર્ધારિત પ્રક્રિયા હેઠળ સરકારી ગેઝેટ નોટિફિકેશનની જરૂર પડી શકે છે. UIDAIની હાલની માહિતી મુજબ, પહેલું કે આખું નામ બદલવા માટે ગેઝેટ અધિસૂચના અને જૂના નામવાળા ઓળખના દસ્તાવેજ આપવા પડે છે.
રેન્ક અને પદવી હટાવવાની જોગવાઈ
નામમાં લખેલી રેન્ક, પદ કે પ્રિફિક્સ — જેમ કે ડૉક્ટર, કર્નલ, શ્રી, શ્રીમતી, મિસ્ટર — હટાવવા માટે પણ SOPમાં જોગવાઈ છે. આવા કિસ્સામાં નિર્ધારિત ઓળખ દસ્તાવેજના આધારે પ્રક્રિયા પૂરી થશે.
નાગરિકોએ પોતાના કેસની શ્રેણી પ્રમાણે જ યોગ્ય દસ્તાવેજ અને સંબંધિત અનુબંધ વાપરવો જોઈએ. સામાન્ય રીતે નામમાં બે વાર સુધારો કરવાની મંજૂરી હોય છે. ત્યાર પછીના ફેરફાર માટે ગેઝેટ નોટિફિકેશન અને અપવાદરૂપ પ્રક્રિયા લાગુ પડે છે.