ભારતીય સંસ્કૃતિ અને આયુર્વેદમાં હળદરને ઔષધીય ગુણોથી ભરપૂર માનવામાં આવે છે. તેમાં રહેલું કરક્યુમિન સોજો ઓછો કરવા અને એન્ટીઓક્સિડન્ટ ગુણો ધરાવે છે. પરંતુ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન હળદરવાળું દૂધ પીવું સુરક્ષિત છે કે નહીં, તે અંગે મહિલાઓમાં શંકા રહે છે. ખાસ કરીને તેની ગરમ તાસીર બાળકને નુકસાન તો નહીં કરે?
આયુર્વેદના ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, મર્યાદિત માત્રામાં હળદરનું સેવન સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. ભોજનમાં વપરાતી હળદરથી પરહેજ કરવાની જરૂર નથી. જો કે, દૂધમાં અલગથી વધુ હળદર મિલાવીને રોજ પીવી કે કરક્યુમિન સપ્લીમેન્ટ લેવા અંગે સાવધાની રાખવી જોઈએ. ગર્ભાવસ્થામાં કોઈપણ નવી આદત શરૂ કરતા પહેલા સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ગર્ભાવસ્થાના ત્રણેય ત્રિમાસિકમાં ખાણીપીણી પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. પહેલી ત્રિમાસિક (1-3 મહિના)માં બાળકના અંગોનો વિકાસ થતો હોવાથી ખાસ સાવધાની રાખવી. ભોજનમાં સામાન્ય હળદરનો ઉપયોગ ઠીક છે, પરંતુ રોજ દૂધમાં વધારાની હળદર મિલાવીને પીવાની આદત શરૂ કરતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી. બીજી ત્રિમાસિક (4-6 મહિના)માં પણ સંતુલિત આહાર જરૂરી છે. એક ગ્લાસ દૂધમાં અડધી નાની ચમચી હળદર મિલાવીને પીવું બધી ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે સુરક્ષિત છે, એવું કહેવા પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી. ત્રીજી ત્રિમાસિક (7-9 મહિના)માં ડિલિવરી નજીક હોવાથી હળદર કે કરક્યુમિન સપ્લીમેન્ટ લેવાથી બચવું જોઈએ. વધુ માત્રાથી રક્તસ્રાવનું જોખમ વધે છે એવી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે, પરંતુ સામાન્ય આહારની હળદરને પ્રસૂતિ દરમિયાનના રક્તસ્રાવ સાથે જોડવા પૂરતા પુરાવા નથી.
હળદરવાળા દૂધના ફાયદા: દૂધ કેલ્શિયમ અને પ્રોટીન આપે છે, જે માતા અને બાળકના સ્વાસ્થ્ય માટે જરૂરી છે. જો દૂધથી એલર્જી ન હોય તો તેને સંતુલિત આહારનો ભાગ બનાવી શકાય. જો કે, હળદરવાળું દૂધ પીવાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે, કબજિયાત દૂર થાય, વજન નિયંત્રિત રહે, ત્વચામાં નિખાર આવે કે શરીરમાંથી ઝેર નીકળે એવા દાવાઓના પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી. તેને કોઈ બીમારીનો ઉપચાર માનવો યોગ્ય નથી.
ધ્યાન રાખવા જેવી બાબતો: ભોજનમાં સામાન્ય માત્રામાં હળદર વાપરો. દૂધમાં વધારાની હળદર મિલાવીને રોજ પીતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લો. હંમેશા પાશ્ચરાઈઝ્ડ અથવા સારી રીતે ઉકાળેલું દૂધ વાપરો. જો તમે લોહી પાતળું કરવાની દવાઓ લેતા હોવ અથવા પિત્તની પથરીની સમસ્યા હોય તો હળદરના સેવન અંગે ડૉક્ટરની સલાહ ચોક્કસ લો.