અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ અને સંસદની ચૂંટણીઓ અલગ-અલગ હોય છે. રાષ્ટ્રપતિનો કાર્યકાળ 4 વર્ષનો હોય છે, જ્યારે સંસદના નીચલા ગૃહ 'હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ'ના તમામ 435 સભ્યોની ચૂંટણી અને ઉપલા ગૃહ 'સેનેટ'ના આશરે એક-તૃતીયાંશ સભ્યોની ચૂંટણી દર 2 વર્ષે થાય છે. આ સંસદીય ચૂંટણીઓને 'મિડટર્મ' કહેવામાં આવે છે.
જો મિડટર્મમાં રાષ્ટ્રપતિની પાર્ટી હારી જાય, તો પણ રાષ્ટ્રપતિ પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો થાય ત્યાં સુધી પદ પર બની રહે છે. ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીની હાર છતાં ટ્રમ્પનું પદ અને તેમની સત્તાઓ જાન્યુઆરી 2029 સુધી જળવાઈ રહેશે. આ સત્તાઓમાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ છે વીટો પાવર.
અમેરિકન બંધારણના આર્ટિકલ 1ના સેક્શન 7 હેઠળ મળતી વીટો પાવરનો ઉપયોગ કરીને રાષ્ટ્રપતિ અમેરિકન સંસદ, એટલે કે કોંગ્રેસ દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલને કાયદો બનતા પહેલાં રદ કરી શકે છે.
બિલ કોંગ્રેસમાંથી પસાર થઈને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી માટે વ્હાઇટ હાઉસ પહોંચે છે. રાષ્ટ્રપતિ કાં તો તેના પર હસ્તાક્ષર કરીને તેને કાયદો બનાવી શકે છે અથવા તેને ફરીથી કોંગ્રેસ પાસે મોકલી શકે છે.
જો રાષ્ટ્રપતિ 10 કાર્યકારી દિવસો સુધી બિલ પરત ન મોકલે અને આ દરમિયાન કોંગ્રેસનું સત્ર સમાપ્ત થઈ જાય, તો બિલ આપમેળે રદ થઈ જાય છે. તેને 'પોકેટ વીટો' કહેવામાં આવે છે.
જોકે, જો રાષ્ટ્રપતિ 10 કાર્યકારી દિવસો સુધી બિલ પર હસ્તાક્ષર ન કરે અને ન તો તેને પરત મોકલે, અને આ દરમિયાન કોંગ્રેસનું સત્ર ચાલુ હોય, તો બિલ આપમેળે કાયદો બની જાય છે.
પ્રેસિડેન્ટ બિલને મંજૂર અથવા નામંજૂર કરી શકે છે, તેમાં કોઈ ફેરફાર કરી શકતા નથી.
4 નવેમ્બરે પાર્ટીના વલણોમાં પાછળ રહેવા દરમિયાન ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર VETO લખેલી ટોપીનો ફોટો પોસ્ટ કર્યો.
3 નવેમ્બરના ઇન્ટરવ્યૂમાં ટ્રમ્પે સુપ્રીમ કોર્ટના એક નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કર્યો- સ્લૉટર કેસ. તેમણે કહ્યું, 'અમે આ કેસ જીતી ગયા છીએ, જેના કારણે પ્રેસિડેન્ટને એવી અલ્ટિમેટ સત્તા મળી છે, જે પહેલાં ક્યારેય નહોતી.'
હકીકતમાં, અમેરિકામાં ફેડરલ ગવર્નમેન્ટ એટલે કે કેન્દ્ર સરકારની આશરે 24 નિયમનકારી એજન્સીઓ અને કમિશનો છે, જે સ્વતંત્ર સંસ્થાઓની જેમ કામ કરે છે. જેમ કે- ફેડરલ ટ્રેડ કમિશન (FTC) અને નેશનલ લેબર રિલેશન્સ બોર્ડ (NLRB) વગેરે.
1935થી પ્રમુખ આ સંસ્થાઓના અધ્યક્ષો અથવા સભ્યોને કાનૂની આધાર વિના મનમાની રીતે હટાવી શકતા નથી. જોકે માર્ચ 2025માં ટ્રમ્પે ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના સભ્ય અને FTCના કમિશનર રેબેકા સ્લોટરને પદ પરથી હટાવી દીધા હતા. આ મામલે જૂન 2026માં સુપ્રીમ કોર્ટે પણ 6-3ની બહુમતીથી ટ્રમ્પની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો. કોર્ટે કહ્યું કે બંધારણથી રાષ્ટ્રપતિને આ શક્તિ મળે છે.
ચુકાદા સાથે અસહમત ન્યાયાધીશોએ કહ્યું હતું કે આ ચુકાદાથી સ્વતંત્ર સંસ્થાઓ માત્ર કામ કરતી એજન્સીઓ બનીને રહી જશે. રાષ્ટ્રપતિના હાથમાં ખૂબ મોટી શક્તિ આવી જશે.
3 નવેમ્બરે ટ્રમ્પે એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું છે કે સંસદમાં વિપક્ષ મજબૂત હોવા છતાં તેઓ પોતાના એજન્ડા હેઠળ જ કામ કરશે. સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા અને વીટો પાવરના કારણે તેમને આ અધિકાર છે, ભલે કોંગ્રેસ તેમને રોકવાનો પ્રયાસ કરે.
રેબેકા સ્લોટર ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બાઇડનના સમયથી FTCનાં કમિશનર હતાં, તેમનો કાર્યકાળ 2029 સુધી ચાલવાનો હતો.
ટ્રમ્પ 3 પ્રકારનાં કામ કરી શકે છે…
1. એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર જાહેર કરી શકે છે
ટ્રમ્પ આર્ટિકલ-2 હેઠળ કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના જ કોઈ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર આપી શકે છે. કોંગ્રેસ તેમના વિરોધમાં કોઈ બિલ લાવે, તો ટ્રમ્પ તેને વીટો દ્વારા રદ કરી શકે છે.
એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા ટ્રમ્પ અગાઉની જેમ જ સરકારને ઘણી નીતિઓ લાગુ કરવાનો આદેશ આપી શકે છે, જેમ કે- પ્રવાસીઓના મુદ્દા, સરકારી વિભાગોની કામગીરી અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મામલા. માત્ર કોર્ટ જ ટ્રમ્પના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર રોક લગાવી શકે છે.