અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આવતા અઠવાડિયે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે એક જ બેઠકમાં ભાગ લેશે. વ્હાઇટ હાઉસે શુક્રવારે આની પુષ્ટિ કરી છે. આ બેઠક ચીનના શેનઝેન શહેરમાં યોજાનારી એશિયા-પ્રશાંત આર્થિક સહકાર (APEC) પરિષદ દરમિયાન થશે.
આ બેઠકમાં સૌથી મહત્ત્વનો મુદ્દો પરમાણુ હથિયારોની સંખ્યા ઘટાડવાનો રહેશે. ઉપરાંત ઈરાન અંગે પણ ચર્ચા થશે. છેલ્લા 80 વર્ષમાં આ પહેલી વાર બનશે જ્યારે ટોચના ત્રણ દેશોના નેતાઓ એકસાથે ત્રિપક્ષીય બેઠક કરશે. આ પહેલાં ફેબ્રુઆરી 1945માં અમેરિકા, સોવિયેત સંઘ (રશિયા) અને બ્રિટનના નેતાઓ ક્રિમિયાના યાલ્ટામાં મળ્યા હતા. તે બેઠકમાં યુદ્ધ પછી યુરોપના દેશોનું વિભાજન અને શાસન કેવી રીતે થશે તે નક્કી કરાયું હતું. એ બેઠકમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ફ્રેન્કલિન રૂઝવેલ્ટ, સોવિયેત નેતા જોસેફ સ્ટાલિન અને બ્રિટિશ વડા પ્રધાન વિન્સ્ટન ચર્ચિલ સામેલ થયા હતા.
વ્હાઇટ હાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પ આ બેઠકમાં વિશ્વમાં પરમાણુ હથિયારોની સંખ્યા ઘટાડવાનો મુદ્દો ઉઠાવશે. અમેરિકા ઇચ્છે છે કે ચીન પણ આ વાતચીતમાં સામેલ થાય, જેથી પરમાણુ હથિયારો પર નિયંત્રણ માટે ત્રણેય દેશો વચ્ચે નવો કરાર થઈ શકે. હકીકતમાં, અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે પરમાણુ હથિયારોને મર્યાદિત કરતી છેલ્લી સંધિ આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં સમાપ્ત થઈ ગઈ હતી. બીજી બાજુ, ચીન સતત પોતાના પરમાણુ હથિયારોનો જથ્થો વધારી રહ્યું છે. તેથી અમેરિકા ઇચ્છે છે કે હવે માત્ર રશિયા જ નહીં, પણ ચીનને પણ વાટાઘાટોમાં સામેલ કરવામાં આવે.
ટ્રમ્પ અગાઉ પણ કહી ચૂક્યા છે કે તેઓ જૂના કરારની જગ્યાએ નવો કરાર કરવા માગે છે, જેમાં અમેરિકા, રશિયા અને ચીન ત્રણેય સામેલ હોય. જોકે, ચીન અત્યાર સુધી આવી વાટાઘાટોમાં સામેલ થવાથી બચતું રહ્યું છે. અમેરિકાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકમાં કોઈ કરાર પર પહોંચવાની આશા નથી. તેનો હેતુ માત્ર વાતચીતની શરૂઆત કરવાનો છે. અધિકારીએ આશા વ્યક્ત કરી કે આગળ થનારી વાટાઘાટોથી પરમાણુ હથિયારો પર નિયંત્રણ માટે નક્કર માર્ગ મળી શકે છે.
અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ટ્રમ્પ આ બેઠકમાં ઈરાનનો મુદ્દો પણ ઉઠાવી શકે છે. પરંતુ રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલું યુદ્ધ આ બેઠકના એજન્ડામાં સામેલ નહીં હોય. અમેરિકી અધિકારીએ કહ્યું કે અમેરિકા તાજેતરના દિવસોમાં રશિયા સાથે અનેક બેઠકો કરી ચૂક્યું છે, પરંતુ ચીન આ વાતચીતમાં સામેલ રહ્યું નથી. તેથી ત્રણેય દેશોની સંયુક્ત બેઠકમાં યુક્રેન યુદ્ધ પર ચર્ચા કરવી યોગ્ય નહીં રહે.
ટેસ્લાના CEO ઈલોન મસ્ક પણ ટ્રમ્પ સાથે ચીન જશે. વ્હાઇટ હાઉસે તેની પુષ્ટિ કરી છે. અમેરિકી અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના વેપાર સાથે મસ્કના મોટા હિતો જોડાયેલા છે. ચીન પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ ટ્રમ્પને સલાહ આપવામાં પણ મદદ કરી શકે છે. જોકે, મસ્ક ત્રણેય દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોની સંયુક્ત બેઠકમાં સામેલ નહીં થાય. ટ્રમ્પ મે મહિનામાં જ્યારે ચીન ગયા હતા ત્યારે પણ તેમની સાથે મસ્ક હતા. ટ્રમ્પ બેઇજિંગ એરપોર્ટ પર મસ્કને ચીનના ઉપરાષ્ટ્રપતિ હાન ઝેંગ સાથે મુલાકાત કરાવતા હતા.
અમેરિકન અધિકારીઓએ કહ્યું કે ટ્રમ્પની જિનપિંગ સાથેની બેઠકમાં એનવીડિયા સાથે જોડાયેલા વિવાદ પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા નથી. એનવીડિયાના CEO જેન્સન હુઆંગે ગુરુવારે અંગત સંબંધો સાથે જોડાયેલા ખુલાસાઓ બાદ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. તેમાં એક સંબંધ એલિસ હુઆંગ નામની મહિલા સાથે હોવાનું જણાવાયું છે. તેઓ એનવીડિયાની ગ્રાહક કંપની મેગાસ્પીડમાં અધિકારી છે. અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સીઓને શંકા છે કે એલિસ હુઆંગ ચીન માટે કામ કરી રહી હતી. ચીને જાસૂસીના આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે.
ટ્રમ્પ ગુરુવારે જિનપિંગ સાથે અલગથી યોજાનારી બેઠકમાં રેર અર્થ મિનરલ્સની સપ્લાયનો મુદ્દો પણ ઉઠાવશે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે ચીન પાસેથી તેને રેર અર્થ અને તેમાંથી બનેલી વસ્તુઓ મળી રહી છે, પરંતુ તેની જરૂરિયાત મુજબ સપ્લાય થઈ રહી નથી. રેર અર્થનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક કાર, મોબાઇલ, કમ્પ્યુટર, લડાકુ વિમાન અને આધુનિક હથિયારો બનાવવામાં થાય છે. આ ખનિજોની સપ્લાય પર ચીનનું મોટું નિયંત્રણ છે. તેથી અમેરિકા ઇચ્છે છે કે ચીન તેની સપ્લાય વધારે.