અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા પર કડક પ્રતિબંધો લાદતા કાયદાને હાલ પૂરતો અટકાવી દીધો છે. શુક્રવારે તેમણે આ નિર્ણય સાથે જોડાયેલા આદેશ પર હસ્તાક્ષર કર્યા અને કહ્યું કે આ પગલું અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે. આ કાયદા હેઠળ રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા ભારત અને ચીન જેવા દેશો પર 100% સુધીનો ટેરિફ લાદી શકાયો હોત.
રશિયા પર પ્રતિબંધો સંબંધિત કાયદાનો હેતુ તેની આવકના માર્ગો બંધ કરવાનો હતો, જેથી યુક્રેન સામે ચાલી રહેલા યુદ્ધ માટે તેને નાણાં એકત્ર કરવામાં મુશ્કેલી પડે. ખાસ વાત એ છે કે ટ્રમ્પે 9 ઓક્ટોબરે જ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે ડીઝલ ખરીદવાની ડીલ કરી હતી.
પ્રતિબંધો લાદનારા બિલમાં 5 દેશોના નામ હતા. ટ્રમ્પે રશિયા પર પ્રતિબંધો લાદનારા બિલ (લિન્ડસે ગ્રેહામ એક્ટ) પર 18 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. 16 સપ્ટેમ્બરે હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સે તેને 262-159 મતોથી મંજૂરી આપી હતી. રશિયા પાસેથી સૌથી વધુ કાચું તેલ ખરીદતા 5 દેશોની અમેરિકન યાદીમાં ચીન, ભારત, સ્લોવાકિયા ઉપરાંત હંગેરી અને અઝરબૈજાનનો સમાવેશ થતો હતો.
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 88%થી વધુ કાચું તેલ અન્ય દેશોમાંથી ખરીદે છે. ઑગસ્ટ 2026માં ભારતની કુલ કાચા તેલની આયાતમાં રશિયાનો હિસ્સો આશરે 45% હતો. ભારતે ઑગસ્ટમાં રશિયા પાસેથી દરરોજ સરેરાશ 20.8 લાખ બેરલ કાચું તેલ ખરીદ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા પર 100% સુધીનો ટૅરિફ લાગવાનો ખતરો ભારત માટે ચિંતાનું કારણ બન્યો હતો.
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસવાલે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે ભારત તેલની ઉપલબ્ધતા અને વિશ્વની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવાનો નિર્ણય લે છે. ભારતે અગાઉ પણ અમેરિકન અધિકારીઓ સમક્ષ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. જાણકારોનું માનવું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવર પર પડતી અસર વચ્ચે રશિયાથી તેલનો પુરવઠો ઘટાડવાથી દુનિયામાં તેલના ભાવ વધી શકે છે. આથી અમેરિકા માટે રશિયા પર વધુ કડક પ્રતિબંધો મૂકવાનો નિર્ણય સરળ નથી.
ટ્રમ્પે આ નિર્ણય એવા સમયે લીધો છે, જ્યારે અમેરિકામાં તેલના ભાવ વધી રહ્યા છે. યુક્રેનના રશિયન તેલ રિફાઇનરીઓ પરના હુમલાથી તેલનો પુરવઠો પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે. તેના કારણે દુનિયામાં તેલ મોંઘું થઈ રહ્યું છે. ટ્રમ્પ ઇચ્છે છે કે તેલના ભાવ ઓછા થાય, જેથી અમેરિકામાં પેટ્રોલ સસ્તું થઈ શકે. નવેમ્બરમાં અમેરિકામાં મિડટર્મ ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. આ ચૂંટણીઓમાં મતદારો મોંઘવારી અને પેટ્રોલના ભાવ જેવા મુદ્દાઓ પર સરકારના કામનું મૂલ્યાંકન કરશે. જો રિપબ્લિકન પાર્ટીને નુકસાન થયું, તો સંસદમાં તેની બહુમતી સમાપ્ત થઈ શકે છે.
ગયા અઠવાડિયે ટ્રમ્પે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે સમજૂતીની જાહેરાત કરી હતી. આ અંતર્ગત અમેરિકા રશિયા પાસેથી ડીઝલ ખરીદશે. આ જ કારણસર અમેરિકાએ રશિયન ડીઝલના વેચાણ પર લગાવવામાં આવેલા કેટલાક પ્રતિબંધોમાં એપ્રિલ 2027 સુધી છૂટ આપી છે. આ નિર્ણયથી યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કી નારાજ છે. યુરોપિયન અધિકારીઓએ પણ તેનો વિરોધ કર્યો. આ જ અઠવાડિયે અમેરિકન સંસદના બંને પક્ષોના કેટલાક સભ્યોએ ટ્રમ્પને ડીઝલના વેચાણ માટે આપવામાં આવેલી છૂટ પાછી ખેંચવાની માંગ કરી.
કાયદાને રિપબ્લિકન અને ડેમોક્રેટ, બંને પક્ષોનું સમર્થન મળ્યું હતું. જોકે રશિયા પર પ્રતિબંધ મૂકતા નવા કાયદાને હાલ પૂરતો અટકાવવાના ટ્રમ્પના નિર્ણયની અમેરિકન સાંસદોએ ટીકા કરી હતી. ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ અનુસાર કેટલાક સાંસદોને પહેલેથી જ આશંકા હતી કે ટ્રમ્પ કાયદા હેઠળ રશિયા પર કડક કાર્યવાહી નહીં કરે.