મોબાઈલ રિચાર્જ કરતી વખતે ઘણા લોકોને એવો અનુભવ થાય છે કે માત્ર કોલિંગ અને SMS માટેનો સસ્તો પ્લાન કંપનીની એપ કે વેબસાઈટ પર સહેલાઈથી મળતો નથી. ઘણી વાર ડેટા વગરનો પ્લાન શોધવા માટે અનેક સ્ક્રીન પર જવું પડે છે. ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં લઈને નવો નિર્દેશ જારી કર્યો છે, જે Reliance Jio, Bharti Airtel અને Vodafone Idea (Vi) સહિત તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓને લાગુ પડશે.
નવા નિર્દેશ મુજબ, કંપનીઓએ તેમની વેબસાઈટ અને મોબાઈલ એપના પ્રીપેડ રિચાર્જ વિભાગમાં “TRAI-મેન્ડેટેડ પેક્સ” નામનો અલગ વિભાગ બનાવવો પડશે. આ વિભાગ પ્રીપેડ રિચાર્જ પેજ પર સૌથી પહેલા ટેબ તરીકે દેખાવો જોઈએ. ઉપરાંત, કંપનીઓના તમામ વિશિષ્ટ રિટેલ આઉટલેટ્સ પર પણ આ જરૂરી પ્લાન સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવા પડશે.
TRAIને આ નિર્દેશ આપવાનું કારણ એ છે કે ગ્રાહકો તરફથી સતત ફરિયાદો મળી રહી હતી કે એપ અને વેબસાઈટ પર કેટલાક જરૂરી અને સસ્તા વાઉચર્સ સહેલાઈથી જોવા મળતા નથી. TRAIએ પ્લેટફોર્મ્સનું ઓડિટ કર્યું, જેમાં જાણવા મળ્યું કે આવા વાઉચર્સને બીજી કેટેગરીમાં ગોઠવી દેવામાં આવતા હતા, અથવા ગ્રાહકોને તે શોધવા માટે ઘણા પેજ અને સ્ક્રીન પર જવું પડતું હતું. આથી યોગ્ય રિચાર્જ પસંદ કરવો મુશ્કેલ બનતો હતો.
આ બદલાવનો મુખ્ય ઉદ્દેશ માત્ર વોઇસ કોલ અને SMSની સુવિધા આપતા વાઉચર્સને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. નવા નિયમો હેઠળ ટેલિકોમ કંપનીઓએ ગ્રાહકો માટે એવા સ્પેશિયલ ટેરિફ વાઉચર્સ (STV) ફરજિયાતપણે ઓફર કરવા પડશે જેમાં ઈન્ટરનેટ ડેટાનો સમાવેશ થતો નથી. આ એવા ગ્રાહકો માટે ઉપયોગી બનશે જેમને મોબાઈલ ડેટાની જરૂર નથી, જેઓ ઈન્ટરનેટ માટે મુખ્યત્વે Wi-Fi વાપરે છે, અથવા જેમનો મોબાઈલ ઉપયોગ માત્ર કોલિંગ અને મેસેજ પૂરતો મર્યાદિત છે.
નવા નિયમો માત્ર લાંબા ગાળાના વોઇસ-SMS પ્લાન પૂરતા સીમિત નથી. ટેલિકોમ કંપનીઓએ વોઇસ, SMS અને ડેટા આપતા એવા STV પણ રજૂ કરવા પડશે જેની માન્યતા 30 દિવસ કે તેથી ઓછી હોય. ખાસ વાત એ છે કે કંપનીઓએ ઓછામાં ઓછો એક એવો વિકલ્પ આપવો પડશે જે દર મહિને એક જ તારીખે રિન્યુ થઈ શકે. જો કોઈ મહિનામાં તે તારીખ ન હોય (જેમ કે 31મી તારીખ), તો તે મહિનાની છેલ્લી તારીખને રિન્યુઅલ તારીખ ગણવામાં આવશે. સાથે જ, કંપનીઓએ તેમના લાંબા ગાળાના બંડલ્ડ પ્લાન અનુસાર, લાંબી માન્યતા ધરાવતો ઓછામાં ઓછો એક ડેટા વગરનો વોઇસ-SMS માત્ર STV પણ ઓફર કરવો પડશે.
ફક્ત વોઇસ અને SMS સુવિધા આપતા STV માટેના આ નવા નિયમો 22 ઓક્ટોબર, 2026થી દેશભરમાં લાગુ થશે. જ્યારે રિચાર્જ પ્લાનને એપ અને વેબસાઈટ પર યોગ્ય રીતે દર્શાવવા અંગેના નિર્દેશનું પાલન કંપનીઓએ 1 ઓક્ટોબર, 2026થી 30 દિવસની અંદર કરવાનું રહેશે.