દાંતમાં ઝણઝણાટી અથવા સંવેદનશીલતા (સેન્સિટિવિટી) એક સામાન્ય સમસ્યા છે. આમાં ઠંડું, ગરમ, મીઠું કે ખાટું ખાવા-પીવાથી દાંતમાં અચાનક તીવ્ર ઝણઝણાટી કે દુખાવો થાય છે. આના કારણે ખાવા-પીવામાં તકલીફ પડે છે. ઘણા લોકો આને સામાન્ય સમજીને અવગણે છે, પણ યોગ્ય સંભાળ અને સમયસર ડેન્ટિસ્ટની સલાહથી તેને ઠીક કરી શકાય છે.
દાંતમાં ઝણઝણાટીના મુખ્ય કારણોમાં દાંતના બહારના પડ (ઇનામલ)નું ઘસાઈ જવું, પેઢાનું પાછળ હટવું જેથી દાંતના મૂળ ખુલ્લા થઈ જવા, ખૂબ જોરથી બ્રશ કરવું કે કઠણ (હાર્ડ) બ્રશનો ઉપયોગ કરવો, કેવિટી (સડો), દાંતમાં તિરાડ કે પેઢાની બીમારી, અને વારંવાર ખાટી વસ્તુઓ તથા એસિડિક પીણાંનું સેવન કરવું પ્રમુખ છે.
ઝણઝણાટી ઘટાડવા માટે કેટલાક સરળ ઉપાય કરી શકાય. પોચા (સોફ્ટ) બ્રિસ્ટલવાળા બ્રશથી હળવા હાથે દિવસમાં બે વાર બ્રશ કરો. પોટેશિયમ નાઈટ્રેટ કે સ્ટેનસ ફ્લોરાઈડ ધરાવતા સંવેદનશીલ દાંત માટેના ટુથપેસ્ટનો નિયમિત ઉપયોગ કરો. જ્યાં સુધી સમસ્યા ઓછી ન થાય ત્યાં સુધી અત્યંત ગરમ, ઠંડી, મીઠી અને ખાટી વસ્તુઓનું સેવન ટાળો. ખાટું ખાધા પછી તરત બ્રશ ન કરો; સાદા પાણીથી કોગળા કરો અને લગભગ 30-60 મિનિટનો સમયગાળો રાખો. ફ્લોરાઈડ યુક્ત ટુથપેસ્ટ ઇનામલ મજબૂત કરવામાં અને સડાનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
ધ્યાન રાખો: મીઠું, લીંબુ, કોલસો કે બેકિંગ સોડા દાંત પર ઘસવાથી બચો. આ ઇનામલને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ઘરગથ્થુ ઉપાયો લક્ષણો ઓછા કરી શકે છે, પરંતુ દરેક કારણનો ઈલાજ નથી.
જો ઝણઝણાટી સતત રહે, તીવ્ર દુખાવો થાય, એક જ દાંતમાં મુશ્કેલી હોય અથવા સોજો અને તાવ આવે તો ડેન્ટિસ્ટ પાસે તપાસ કરાવો. કેવિટી કે દાંતમાં તિરાડ હોય તો ફીલિંગ કે અન્ય સારવારની જરૂર પડી શકે છે.
ડિસ્ક્લેમર: આ લેખમાં આપેલી માહિતી માત્ર સામાન્ય જાણકારી માટે છે. સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત કોઈ પણ ઉપાય કરતા પહેલા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ જરૂર લો.