રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ બુધવારે નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે 'સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ 2025'ના પુરસ્કારો એનાયત કર્યા. આ વર્ષે 'સુપર સ્વચ્છ લીગ'માં નવી મુંબઈએ પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. ગુજરાતનું સુરત બીજા ક્રમે અને આંધ્ર પ્રદેશનું વિજયવાડા ત્રીજા ક્રમે રહ્યું છે.
ગત સર્વેક્ષણમાં આ શ્રેણીમાં ઈન્દોર પ્રથમ, સુરત બીજા અને નવી મુંબઈ ત્રીજા ક્રમે હતું. આ વખતે રાજસ્થાનના જયપુર અને મધ્ય પ્રદેશના ગ્વાલિયરને પણ સૌથી સ્વચ્છ શહેરો તરીકે માન્યતા મળી છે.
'મેન્ટર સિટી' શ્રેણીમાં અમદાવાદ દેશમાં પ્રથમ સ્થાને રહ્યું છે. આ શ્રેણીમાં ઈન્દોર બીજા અને તિરુપતિ ત્રીજા ક્રમે રહ્યાં છે. 'સ્વચ્છ સિટી પેર' પહેલ હેઠળ સાણંદને અમદાવાદ, દેપાલપુરને ઈન્દોર અને કુપ્પમને તિરુપતિ સાથે 'મેન્ટી સિટી' તરીકે જોડવામાં આવ્યાં છે. આનો હેતુ નાના શહેરોને મોટા શહેરોનું માર્ગદર્શન મળે અને તેમના સ્વચ્છતાના ધોરણો સુધરે એ છે.
નવી દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ (NDMC)એ 50,000થી 3,00,000 વસ્તી ધરાવતી શહેરી સંસ્થાઓની શ્રેણીમાં દેશભરમાં બીજું સ્થાન મેળવ્યું છે. NDMCના અધ્યક્ષ મનોજ કુમાર દ્વિવેદી અને ઉપાધ્યક્ષ કુલજીત સિંહ ચહલે રાષ્ટ્રપતિના હસ્તે આ પુરસ્કાર સ્વીકાર્યો.
છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી સતત સારું સ્થાન જાળવી રાખવાના કારણે NDMCને 'સુપર લીગ' શ્રેણીમાં સ્થાન મળ્યું છે. કચરાના વ્યવસ્થાપન, શહેરી સ્વચ્છતા અને નાગરિકોની ભાગીદારીમાં થયેલી પ્રગતિ આ સફળતાનું કારણ મનાય છે. પ્રદૂષણ નિયંત્રણના પ્રયાસોને કારણે 'સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણ'માં દિલ્હીએ શ્રીનગર અને બેંગલુરુ જેવા શહેરો કરતાં પણ સારું સ્થાન મેળવ્યું છે.
આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા યોજાયેલા આ સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણની આ 10મી આવૃત્તિ છે. તેમાં દેશભરના 4,751થી વધુ શહેરોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વર્ષનો કાર્યક્રમ 'સ્વચ્છતા માટે નવી પહેલ - સાથે મળીને સ્વચ્છતા લાવીએ' થીમ પર આધારિત હતો.
વિવિધ ભૌગોલિક શ્રેણીઓમાં પણ શહેરોને માન્યતા મળી છે. દરિયાકાંઠાનાં શહેરોમાં ઓડિશાનું પુરી, કેરળનું અલાપ્પુઝા અને મહારાષ્ટ્રનું રત્નાગિરી આગળ રહ્યાં છે. પહાડી શહેરોમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરનું જમ્મુ, ઉત્તરાખંડનું રુદ્રપુર અને જમ્મુ-કાશ્મીરનું શોપિયાં ટોચ પર છે. નદી કિનારે વસેલાં શહેરોમાં મધ્ય પ્રદેશનું રીવા, છત્તીસગઢનું બિલાસપુર અને ઉત્તર પ્રદેશનું વારાણસી અગ્રેસર રહ્યાં છે.