સુરતમાં નવરાત્રિ દરમિયાન ગરબા ગ્રાઉન્ડ છોડીને રેપિડો પર હોસ્પિટલ પહોંચેલા ડૉ. કલ્પના સવાણીએ ટ્રેડિશનલ ડ્રેસમાં ICUમાં દર્દીની સારવાર કર્યાની ઘટના તબીબી જગતમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. એક તરફ દર્દીનો જીવ બચાવવાના મુદ્દાને મહત્ત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ સારવાર કરનાર ડૉક્ટરની લાયકાત અને તબીબી નિયમોના પાલન અંગે પ્રશ્નો ઊઠ્યા છે.
આ સમગ્ર મામલે ઈન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન (IMA)ના પૂર્વ પ્રમુખ નવીન પટેલ, IMA પ્રમુખ ડૉ. દેવેન્દ્ર ગોસ્વામી અને ગુજરાત મેડિકલ કાઉન્સિલના ડૉ. નીતિન વોરા સાથે દિવ્ય ભાસ્કરે વાતચીત કરી હતી.
IMAના પૂર્વ પ્રમુખ નવીન પટેલે જણાવ્યું કે દર્દીનો જીવ બચ્યો હોવો રાહતની બાબત છે, પરંતુ ઓપરેશન કરનાર ડૉક્ટરને તે પ્રકારની સારવાર કરવાની કાયદેસર સત્તા હતી કે નહીં અને જરૂરી તબીબી પ્રક્રિયાનું પાલન થયું હતું કે નહીં તેની ચકાસણી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
ગાંધીનગર IMAના પ્રમુખ ડૉ. દેવેન્દ્ર ગોસ્વામીએ જણાવ્યું કે હોમિયોપેથીક (BHMS) અથવા આયુર્વેદિક ડિગ્રી ધરાવતા ડૉક્ટરો પોતાની માન્ય લાયકાત અને લાગુ પડતા નિયમોની મર્યાદામાં જ સારવાર કરી શકે છે. જોકે, કોઈ વ્યક્તિની જિંદગી જોખમમાં હોય ત્યારે CPR જેવી પ્રાથમિક જીવનરક્ષક મદદ આપવી એ અલગ બાબત છે.
ગુજરાત મેડિકલ કાઉન્સિલના ડૉ. નીતિન વોરાએ જણાવ્યું કે BHMS, CGO અને FCCS-USA જેવી લાયકાતો કઈ સંસ્થા દ્વારા આપવામાં આવી છે, તેમની માન્યતા શું છે અને તેના આધારે ભારતમાં કઈ પ્રકારની સારવાર કરવાની કાયદેસર સત્તા મળે છે તેની ખરાઈ કરવી જરૂરી છે. કોઈ વધારાનો કોર્સ કે પ્રમાણપત્ર હોવાના આધારે જ તબીબને દરેક પ્રકારની એલોપેથિક સારવાર અથવા સર્જરી કરવાની સત્તા મળી જાય એવું માની શકાય નહીં.
વધુમાં ડૉ. વોરાએ જણાવ્યું કે આ ઘટનામાં દર્દીનો જીવ બચ્યો હોવાની વાત સકારાત્મક છે, પરંતુ સારવાર પછી ઊભી થઈ શકે તેવી જટિલતાઓને પણ અવગણી શકાય નહીં. ઓપરેશન બાદ ચેપ, રક્તસ્રાવ અથવા અન્ય તબીબી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી દર્દીને તાત્કાલિક રાહત મળી હોય એટલા માત્રથી ઓપરેશનની સમગ્ર પ્રક્રિયા યોગ્ય હતી એવું માની શકાય નહીં.
આ ઉપરાંત, ગરબાનાં કપડાં પહેરીને ઓપરેશન કરાયાના આક્ષેપને પગલે સર્જરી દરમિયાન યોગ્ય સર્જિકલ વસ્ત્રો, સ્વચ્છતા અને ચેપ નિયંત્રણના નિયમોનું પાલન થયું હતું કે નહીં તેની તપાસ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ બને છે. માત્ર કપડાંના દેખાવ પરથી જ પ્રોટોકોલનો ભંગ થયો હોવાનું નિશ્ચિત કહી શકાય નહીં. તેના માટે હોસ્પિટલની પ્રક્રિયા અને ઉપલબ્ધ તથ્યોની ચકાસણી જરૂરી છે.
ડૉ. વોરાએ જણાવ્યું કે સુરતની આ ઘટના તબીબી વ્યવસાયમાં લાયકાત, કાયદાકીય જવાબદારી અને દર્દીની સુરક્ષા અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ સવાલો ઊભા કરે છે. ઇમરજન્સીમાં જીવ બચાવવાની માનવતાપૂર્ણ મદદ અને નિયમિત એલોપેથિક સારવાર આપવાની કાયદેસર સત્તા વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે.
સંબંધિત તબીબની માન્ય લાયકાત, રજિસ્ટ્રેશન, ઓપરેશન કરવાની સત્તા, હોસ્પિટલના પ્રોટોકોલ અને ઘટનાના સંજોગોની સત્તાવાર તપાસ બાદ જ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર આવી શકાય. સંબંધિત તબીબનો પક્ષ અને સત્તાવાર તપાસના તારણો પણ આ મામલે મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.