નવી દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ ઉજ્જલ ભુઈયાંએ રવિવારે હૈદરાબાદની NALSAR યુનિવર્સિટી ઑફ લૉના એક કાર્યક્રમમાં મતદાનના અધિકાર અંગે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતીય બંધારણ નાગરિકોના બે વર્ગ પાડતું નથી — એક જેને મત આપવાનો અધિકાર હોય અને બીજા જેને તેનાથી વંચિત રાખવામાં આવે.
જસ્ટિસ ભુઈયાંએ કહ્યું કે ભલે વ્યક્તિ અબજોપતિ હોય કે રિક્ષા ચલાવનાર, બંનેના મતનું મૂલ્ય સમાન છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે લાખો ભારતીય નાગરિકોને મતદાનથી વંચિત રાખતી કોઈપણ પ્રક્રિયા બંધારણની કલમ 326 અને કલમ 14નું ઉલ્લંઘન ગણાશે. આવી પ્રક્રિયા મનસ્વી છે અને તે બંધારણના પાયાને નુકસાન પહોંચાડે છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે કોઈપણ સંસ્થા કે સત્તાધિકારી આવું કરી શકે નહીં અને કોઈપણ અદાલત તેને માફ કરી શકે નહીં. બંધારણથી ઉપર કોઈ નથી. લોકશાહીમાં સર્વોચ્ચ પદ નાગરિકનું હોય છે. મતદાનના અધિકારનો સંબંધ ભારતના સ્વતંત્રતા સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલો છે અને તે આપણી સ્વતંત્રતાની અભિવ્યક્તિ છે.
જસ્ટિસ ભુઈયાંના આ નિવેદનને લઈને રાજકીય વાતાવરણ ગરમાયું છે. કોંગ્રેસના પ્રવક્તા જયરામ રમેશે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે જસ્ટિસ ભુઈયાંની ટિપ્પણીથી સાબિત થાય છે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC)એ બંધારણનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે જ્ઞાનેશ કુમારે પદ પર રહેવાનો નૈતિક અધિકાર ગુમાવી દીધો છે અને તેમણે પદ છોડવું જોઈએ.
ઉલ્લેખનીય છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે મે 2026માં કહ્યું હતું કે મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન તપાસ (SIR) ચૂંટણી પંચના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે અને આ પ્રક્રિયાની પદ્ધતિઓ જરૂરિયાત કરતાં વધુ નથી. જો પંચને લાગે કે કોઈ વ્યક્તિ મતદાર બનવાની શરતો પૂર્ણ કરતી નથી, તો મામલો સંબંધિત સત્તાધિકારી પાસે મોકલી શકાય છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં નામ હટાવવામાં આવ્યા વિરુદ્ધ અપીલો સાંભળવા માટે ટ્રિબ્યુનલ બનાવવામાં આવ્યા છે. વિપક્ષ SIRને જોખમી પ્રક્રિયા ગણાવી રહ્યો છે અને ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી હટાવવામાં આવેલા આશરે 13 કરોડ નામો ફરીથી ઉમેરવાની માંગ કરી રહ્યો છે. વિપક્ષે ચૂંટણી પંચની અંદર SIRને લઈને મતભેદના અહેવાલો પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે.
આ દરમિયાન, કેરળ સરકારે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ તપાસના આદેશ આપ્યા છે. આ મામલો 2006માં PWD એન્જિનિયરની આત્મહત્યા સાથે જોડાયેલો છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર તે સમયે રાજ્યમાં સચિવ હતા.