દિલ્હી-એનસીઆરમાં ફટાકડા અને વાયુ પ્રદૂષણના મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે સુનાવણી દરમિયાન મહત્વની ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે કહ્યું કે ધાર્મિક લાગણીઓ અને જાહેર આરોગ્યની ચિંતાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે. લોકોએ કોર્ટના આદેશોની રાહ જોવાને બદલે સ્વેચ્છાએ ઓછા પ્રદૂષણવાળા વિકલ્પો અપનાવવા જોઈએ.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચી અને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહનાની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે અદાલત ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડવા માંગતી નથી, પરંતુ ફટાકડાથી થતા નુકસાન અંગે લોકોમાં જાગૃતિ લાવવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશે કહ્યું કે નાગરિક સમાજમાં જાગૃતિ કેળવવી એ આ સમસ્યાનો સામનો કરવાનો અસરકારક માર્ગ બની શકે છે. તેમણે ઓછા પ્રદૂષણવાળા ફટાકડાને પ્રોત્સાહન આપવા અને પરંપરાગત દીવા પ્રગટાવીને તહેવાર ઉજવવાના વિકલ્પો પર વિચારણા કરવા સૂચન કર્યું હતું. વધુ પ્રદૂષણ ફેલાવતા ફટાકડાના વેચાણ પર નિયંત્રણ લાવવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ, અને આ અંગેના સૂચનો 'કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ' (CAQM) સમક્ષ મૂકવાનો સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો.
સુનાવણી દરમિયાન ન્યાયમૂર્તિ બાગચીએ ફટાકડા ફોડવાના ધાર્મિક આધાર પર સવાલ ઉઠાવતા પૂછ્યું કે, ફટાકડા ફોડવામાં ધાર્મિક શું છે? કોર્ટની મદદ કરી રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ અપરાજિતા સિંહે વાયુ પ્રદૂષણથી બાળકો, વડીલો અને બીમાર લોકોને થતા નુકસાનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
ફટાકડા ફોડવા માટે સમયમર્યાદા નક્કી કરવા અને તેનો અમલ કરાવવાના વ્યવહારિક પડકારો પર પણ ચર્ચા થઈ. વરિષ્ઠ વકીલે જણાવ્યું કે કાગળ પર સમયમર્યાદા નક્કી કરવી સરળ છે, પરંતુ જમીની સ્તરે દરેક ગલીમાં પોલીસ બંદોબસ્ત શક્ય નથી. મુખ્ય ન્યાયાધીશે પણ સ્વીકાર્યું કે અદાલતે એવો આદેશ આપતા પહેલા વિચારવું જોઈએ જેનો અમલ કરાવવો મુશ્કેલ હોય.
પ્રદૂષણના અન્ય મુખ્ય કારણ એવા પરાળ સળગાવવાના મુદ્દે પણ ચર્ચા થઈ. મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું કે પાકના અવશેષોનું હવે વ્યાપારી મૂલ્ય છે, જેનાથી ખેડૂતોને આર્થિક લાભ થઈ શકે છે. એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે કેન્દ્ર સરકાર આ અંગે ટૂંક સમયમાં વિગતવાર એફિડેવિટ દાખલ કરશે. સુપ્રીમ કોર્ટ આ સમગ્ર મામલે 15 ઓક્ટોબરે ફરી સુનાવણી હાથ ધરશે.