નવી દિલ્હી: સુપર અલ નીનોના કારણે ભારત સહિત દુનિયાભરનું વાતાવરણ ચિંતાજનક હદે બદલાઈ રહ્યું છે. અમેરિકન નેશનલ ઓસનિક એન્ડ એટમોસ્ફિયરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન (NOAA)ના ડેટા મુજબ, પ્રશાંત મહાસાગરમાં ગુરુવારે પહેલી વખત તાપમાન 30 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર નોંધાયું હતું. વૈજ્ઞાનિકોએ આગામી વર્ષે વૈશ્વિક તાપમાન પર તેની વિપરીત અસર પડવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે.
વિશ્વ હવામાન સંસ્થા (WMO)એ જણાવ્યું છે કે અલ નીનો ડિસેમ્બરમાં પોતાના શિખરે પહોંચવાની સંભાવના છે. ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર વચ્ચે મધ્ય અને પૂર્વીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં તાપમાન વિક્રમી સ્તરે પહોંચવાની અપેક્ષા છે. અલ નીનો પર નજર રાખતા હવામાન વૈજ્ઞાનિકો પ્રશાંત મહાસાગરના આ વિસ્તારને ખૂબ જ મહત્વનો માને છે. આ વિસ્તારનું તાપમાન પહેલી વખત ઐતિહાસિક સ્તરે પહોંચી ગયું છે, જેણે ભારત સહિત વૈશ્વિક હવામાન ચક્ર અંગે ચિંતા વધારી દીધી છે.
WMO મુજબ અસામાન્ય રીતે શક્તિશાળી અલ નીનોના કારણે મહત્વના સમુદ્રી ક્ષેત્રમાં સરેરાશ તાપમાન જૂનમાં સામાન્યથી 1.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ હતું, જે ઓગસ્ટ સુધીમાં વધીને 2.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ થઈ ગયું હતું. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર દરમિયાન અહીં તાપમાન અંદાજે 3.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ સુધી પહોંચી શકે છે.
WMOના તાજા પૂર્વાનુમાન મુજબ આગામી મહિનાઓમાં દક્ષિણ એશિયાના મોટાભાગના હિસ્સામાં તાપમાન સામાન્યથી વધુ રહેવાની સંભાવના છે. અલ નીનો સતત મજબૂત થતા વરસાદની અછતનો સામનો કરી રહેલા ભારત માટે શિયાળામાં પણ ગરમી ચિંતા વધારી શકે છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) મુજબ વર્ષ 2026માં દેશમાં દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું સામાન્યથી લગભગ 13 ટકા ઓછા વરસાદ સાથે સમાપ્ત થયું છે.
ભારત પર અલ નીનોની અસર પ્રદૂષણ પર પણ જોવા મળી રહી છે. અલ નીનોના કારણે ઉત્તર ભારતની જગ્યાએ દક્ષિણ ભારતમાં વધુ પ્રદૂષણ નોંધાઈ રહ્યું છે. તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ 2022-23માં ભારત પર અલ નીનોની અસર રહી હતી, જ્યારે 2023-24ના શિયાળામાં તેની અસર જોવા મળી હતી. આ અસર હેઠળ 2022-23માં ઉત્તર ભારતમાં શિયાળામાં હવામાન સાફ રહ્યું હતું, જ્યારે તેનાથી વિપરીત દક્ષિણ ભારતની હવા પ્રદૂષિત રહી હતી.