નવી દિલ્હી: ચોમાસું નબળું પાડતા સુપર અલ નીનોની અસર હવે ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં દેખાવા લાગી છે. છેલ્લા 20 દિવસમાં ખાંડના ભાવમાં 10.16%, દૂધમાં 6.12%, દાળમાં 4.68% અને લોટમાં 6.67% સુધીનો વધારો થયો છે.
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ડિસેમ્બરમાં સુપર અલ નીનો ચરમસીમા પર હશે અને તેની અસર આગામી ઉનાળાના અંત સુધી, એટલે કે જૂન 2027 સુધી રહી શકે છે. જેથી પાક ઉત્પાદન પર પણ અસરની આશંકા છે. વધતા ભાવ અને હવામાનની આગાહીએ ખાદ્ય ઉદ્યોગની ચિંતા વધારી છે.
ઇન્ડિયન પલ્સિસ એન્ડ ગ્રેન્સ એસો.ના અધ્યક્ષ બિમલ કોઠારીના જણાવ્યા અનુસાર, 2027ની સ્થિતિ અંગે ચિંતા છે. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ રવિ ઋતુના ચણાના પાક માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. શેરડીના પાક પર પણ અસર થઈ શકે છે. શ્રી રેણુકા શુગરના ડિરેક્ટર અતુલ ચતુર્વેદીએ સોયાબીન અને મગફળીના ઉત્પાદન પર ગંભીર જોખમની આશંકા વ્યક્ત કરી છે.
ઇન્ડિયન ફેડરેશન ઓફ ગ્રેન એનર્જીના દિલીપ પાટીલના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી બે વર્ષ એટલે કે નાણાકીય વર્ષ 2027-28ના અંત સુધી ખાંડનું ઉત્પાદન અને ઉપલબ્ધતા બંને પડકારરૂપ રહી શકે છે. હાલમાં ખાંડના મિલ ભાવ 42 રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે, જ્યારે છૂટક બજારમાં ખાંડ 55 રૂપિયા સુધી વેચાઈ રહી છે. જૂનથી ઓક્ટોબર 2027 દરમિયાન મિલ ભાવમાં 30% સુધીનો વધારો થઈ શકે છે.
અલ નીનો શું છે? પ્રશાંત મહાસાગરના વિષુવવૃત્તીય વિસ્તારમાં જ્યારે સમુદ્રી પવનો નબળા પડે છે, ત્યારે દક્ષિણ અમેરિકાના કિનારાનું પાણી અસામાન્ય રીતે ગરમ થવા લાગે છે. સમુદ્રના પાણીના ગરમ થવાની આ ઘટનાને અલ નીનો કહેવામાં આવે છે. તે વૈશ્વિક પવનો અને વાદળોની પેટર્ન બદલીને દુનિયાભરના હવામાનને અસ્તવ્યસ્ત કરી દે છે.
જળાશયોમાં ગયા વર્ષની સરખામણીએ 21% ઓછું પાણી છે. ઑગસ્ટ સુધી ખરીફની વાવણી 1.7% ઓછી હતી. આઈસીઆરએ મુજબ, વાવેતર વિસ્તાર 2% ઘટી શકે છે. ઓછો વરસાદ, વધુ તાપમાન અને અલ નીનોને કારણે જમીનની ભેજ ઘટી છે, જેથી ઉપજમાં ઘટાડો થશે. નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ, ચોખાનું ઉત્પાદન ઘટીને 14.4 કરોડ ટન રહી શકે છે, એટલે કે ગયા વર્ષની સરખામણીએ 6.5% ઓછું.
રવિની વાવણી ઑક્ટોબરથી શરૂ થશે. શરૂઆતની સિંચાઈ માટે પાણીની ઉપલબ્ધતા નબળી છે. ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારતમાં જળસંગ્રહમાં થયેલા ઘટાડાને આઈસીઆરએએ રવિ માટે જોખમ ગણાવ્યું છે. ઘઉં, ચણા જેવા પાકો પર દબાણ વધશે.
178 મુખ્ય જળાશયોમાં 131.17 અબજ ઘન મીટર પાણી છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીએ 21% ઓછું છે. તેનાથી વીજળી પર બે અસર થશે. પ્રથમ, વીજળીના પુરવઠામાં હાઇડ્રોનો ફાળો ઘટવાનું જોખમ રહેશે. બીજું, વીજળીની માંગ વધશે.