દુનિયા હાલમાં અત્યંત શક્તિશાળી અલ નીનોનો સામનો કરી રહી છે. પ્રશાંત મહાસાગરના મધ્ય અને પૂર્વી ભાગમાં સમુદ્રનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં 3.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે પહોંચી ગયું છે. 1950 પછીનો આ સૌથી શક્તિશાળી અલ નીનો હોવાનું કહેવાય છે. હવામાન નિષ્ણાતો તેને ‘સુપર-ડુપર અલ નીનો’ કહી રહ્યા છે.
તેના કારણે દુનિયાના અનેક વિસ્તારોમાં વધુ ગરમી, દુષ્કાળ અથવા ભારે વરસાદ પડી શકે છે. શિકાગો યુનિવર્સિટીની ક્લાઇમેટ ઇમ્પેક્ટ લેબના સંશોધકોના જણાવ્યા મુજબ, આ અલ નીનોને કારણે જૂન 2026થી ફેબ્રુઆરી 2027 દરમિયાન વિશ્વભરમાં આશરે 4.51 લાખ વધારાના મોત થઈ શકે છે.
વધુ ગરમીને કારણે હીટ સ્ટ્રોક અને અન્ય બીમારીઓનું જોખમ વધી શકે છે. બીજી તરફ, વરસાદની પેટર્ન ખોરવાઈ જવાથી ક્યાંક પાણીની અછત તો ક્યાંક પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
હવામાન વૈજ્ઞાનિક રાયન માઉએ સમગ્ર વિશ્વનો એક હવામાન નકશો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કર્યો છે. તેમાં ધરતીનો મોટો હિસ્સો લાલ રંગમાં દેખાઈ રહ્યો છે, જે સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે.
માઉના મતે, અલ નીનો શિયાળામાં પણ ‘મહત્તમ તાકાત’ સાથે યથાવત રહી શકે છે. તેમણે ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી તેના ચાલુ રહેવાના WMOના અનુમાન સાથે પણ સહમતી વ્યક્ત કરી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રની હવામાન એજન્સી વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO)ના મતે, 2026ના અંતિમ મહિનાઓમાં વિશ્વના મોટા ભાગમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની ખૂબ જ ઊંચી શક્યતા છે.
હવામાન વૈજ્ઞાનિક જીક હાઉસફાધરે કહ્યું કે આ વર્ષનો અલ નીનો એવા સ્તર તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, જે અગાઉ ક્યારેય નોંધાયો નથી. બીજી તરફ, હવામાન નિષ્ણાત લિયોન સિમોન્સે તેને ‘સુપર-ડુપર અલ નીનો’ ગણાવ્યો છે.
અલ નીનો-દક્ષિણી દોલન (ENSO) વિશ્વના હવામાનને અસર કરતું કુદરતી આબોહવા ચક્ર છે. અલ નીનો તેનો ગરમ તબક્કો છે. તેમાં પ્રશાંત મહાસાગરના મધ્ય અને પૂર્વીય ભાગનું દરિયાઈ પાણી સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ થઈ જાય છે.
આ બદલાવની અસર માત્ર પ્રશાંત ક્ષેત્ર સુધી મર્યાદિત રહેતી નથી. વિશ્વના અલગ-અલગ ભાગોમાં તાપમાન અને વરસાદની પેટર્ન બદલાઈ શકે છે. ક્યાંક દુષ્કાળની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે, તો ક્યાંક સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ પડી શકે છે. અલ નીનો સામાન્ય રીતે 2 થી 7 વર્ષના અંતરે આવે છે.