કેન્દ્ર સરકારે 2026-27 ઈથેનોલ સપ્લાય યર માટે ખાંડમાંથી ઈથેનોલ ઉત્પાદન પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ઈન્ડિયન ઓઈલ (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL)એ 1 નવેમ્બર 2026 થી 31 ઓક્ટોબર 2027 સુધી 1,100 કરોડ લિટર ઈથેનોલ ખરીદવા ટેન્ડર બહાર પાડ્યા છે. આ ટેન્ડરમાં ખાંડમાંથી ઈથેનોલ બનાવવાનું પ્રમાણ શૂન્ય રાખવાનું ફરજિયાત કરાયું છે.
આ આદેશમાં શેરડીનો રસ, સુગર સીરપ અને B-હેવી મોલાસીસને સ્પષ્ટપણે બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. આ ફીડસ્ટોક છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ભારતના બાયોફ્યુઅલ વિસ્તરણને વેગ આપતા મુખ્ય સ્રોત હતા. આ પગલાથી દેશના ઈથેનોલ સપ્લાય પૂલમાંથી 250 કરોડ લિટરથી વધુનો પુરવઠો ઘટી જશે.
2025-26ના સપ્લાય ચક્રમાં ખાંડ આધારિત ફીડસ્ટોકે ગ્રીડને આશરે 266 કરોડ લિટર ઈથેનોલ પૂરો પાડ્યો હતો. તેમાં શેરડીના રસનું યોગદાન 151 કરોડ લિટર અને B-હેવી મોલાસીસનું યોગદાન 115 કરોડ લિટર હતું. OMCએ 1,100 કરોડ લિટરની માંગ કરી છે, જેના સામે આટલો મોટો જથ્થો બાદ થવાથી ઓપરેશનલ સપ્લાય બેઝને ફટકો પડ્યો છે.
આ અચાનક લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધથી સુગર મિલો અને ડિસ્ટીલરી ઓપરેટરોને ભારે નુકસાન થયું છે. સુગર કંપનીઓએ છેલ્લા ચાર વર્ષમાં મલ્ટી-ફીડ પ્લાન્ટ અને ડ્યુઅલ-ફીડ યુનિટના વિસ્તરણ માટે હજારો કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું હતું, જે હવે બેકાર થઈ જશે. પ્રોસેસર્સ હજુ પણ C-હેવી મોલાસીસનો ઉપયોગ કરી શકે છે, પરંતુ તેમાંથી મળતું ઈથેનોલનું પ્રમાણ B-હેવી મોલાસીસ કરતા ઘણું ઓછું હોય છે. આની સમગ્ર સેક્ટરના નફાના માર્જિન પર ગંભીર અસર પડશે.
આ ખાધ પૂરી કરવા સરકાર હવે અનાજ આધારિત ઈથેનોલ તરફ આગળ વધી રહી છે. જોકે, નવી ટેન્ડર નીતિમાં મકાઈ આધારિત ઈથેનોલ માટેના પ્રોત્સાહનમાં પ્રતિ લિટર 3 રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે અને ખરીદ કિંમત 71.86 રૂપિયાથી ઘટાડીને 68.86 રૂપિયા પ્રતિ લિટર કરી દેવાઈ છે. આખી ખાધ અનાજના ફીડસ્ટોક પર ખસેડવાથી સ્થાનિક કૃષિ બજારો પર ભારે અસર પડશે. 1,100 કરોડ લિટરની માંગ પૂરી કરવા ડિસ્ટીલરીઓ મોટા પ્રમાણમાં મકાઈ ખરીદશે, જેનાથી પોલ્ટ્રી ફીડ અને સ્ટાર્ચ ઉદ્યોગો સાથે સીધી સ્પર્ધા થશે અને ખુલ્લા બજારમાં મકાઈના ભાવ વધી શકે છે.