ભારતીય શેરબજાર હાલમાં વૈશ્વિક નાણાકીય નીતિ, અમેરિકી ડોલરની મજબૂતી, ઊંચા ક્રુડ ઓઈલના ભાવ, વિદેશી મૂડીપ્રવાહ અને સ્થાનિક રોકાણકારોની ખરીદી વચ્ચે સંતુલન સાધી રહ્યું છે. તાજેતરના વેપારમાં બજારમાં અસ્થિરતા યથાવત્ રહી હોવા છતાં નીચા સ્તરે પસંદગીની ખરીદી જોવા મળી રહી છે. સ્થાનિક અર્થતંત્રના મજબૂત આધારને કારણે બજારમાં સંપૂર્ણ નકારાત્મક વલણ ઊભું થયું નથી, પરંતુ વૈશ્વિક વ્યાજદર અને ક્રુડ ઓઈલ અંગેની અનિશ્ચિતતા રોકાણકારોને સાવચેત રાખી રહી છે.
અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેન્ક દ્વારા વ્યાજદરમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે અને આગળ પણ વ્યાજદરમાં વધારો થવાની શક્યતા અંગે સંકેતો આપવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક નાણાકીય બજારોમાં વ્યાજદર અંગેની ચિંતા ફરી વધી છે. ઊંચા વ્યાજદરના કારણે અમેરિકી રોકાણ સાધનો તરફ મૂડીનું આકર્ષણ વધે છે, જેના પરિણામે ઉભરતા દેશોના બજારોમાંથી વિદેશી મૂડીપ્રવાહ પર દબાણ આવી શકે છે. આ પરિસ્થિતિ ભારતીય શેરબજાર અને રૂપિયા બંને માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે.
વૈશ્વિક બજારોમાં હાલ મુખ્ય ધ્યાન અમેરિકી વ્યાજદર, બોન્ડ પરનું વળતર અને ક્રુડ ઓઈલના ભાવ પર કેન્દ્રિત છે. અમેરિકી ડોલરની મજબૂતીથી ઉભરતા દેશોની ચલણ વ્યવસ્થા પર દબાણ વધે છે અને આયાત આધારિત અર્થતંત્રો માટે ખર્ચનો બોજ વધી શકે છે. એશિયાઈ બજારોમાં પણ રોકાણકારો વૈશ્વિક વ્યાજદરની દિશા અને મધ્યપૂર્વની સ્થિતિ અંગે સાવચેતી રાખી રહ્યા છે.
ભારતીય બજાર માટે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિનું મહત્વ એટલા માટે વધારે છે કે વિદેશી રોકાણકારોની મૂડીની દિશા વૈશ્વિક વ્યાજદર અને ડોલરની સ્થિતિ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે. અમેરિકી વ્યાજદર લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહે તો વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય શેરોમાં નવી મૂડી રોકાણ કરતા પહેલાં વધુ સાવચેતી રાખી શકે છે. બીજી તરફ વૈશ્વિક બજારોમાં સ્થિરતા આવે અને ડોલરની મજબૂતી ઓછી થાય તો ભારતીય બજારમાં વિદેશી મૂડીપ્રવાહમાં સુધારો જોવા મળી શકે છે.
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સ્થાનિક માંગ સૌથી મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભોમાંથી એક છે. ઘરેલુ વપરાશ, માળખાકીય વિકાસ, સરકારી મૂડી ખર્ચ, બેન્ક ધિરાણ અને ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ અર્થતંત્રને સતત આધાર આપી રહ્યા છે. સરકારી ખર્ચ દ્વારા માર્ગો, રેલવે, વીજળી, બંદરો અને અન્ય માળખાકીય ક્ષેત્રોમાં રોકાણ વધવાથી ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ અને રોજગાર સાથે જોડાયેલા ક્ષેત્રોને લાંબા ગાળે લાભ મળી શકે છે.
બેન્કિંગ વ્યવસ્થામાં ધિરાણની માંગ જળવાઈ રહેવી પણ સકારાત્મક પરિબળ છે. ધિરાણ વૃદ્ધિ મજબૂત રહે તો ઉદ્યોગ, ઘર ખરીદી, વાહન ખરીદી અને નાના વ્યવસાયોમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિને ટેકો મળી શકે છે. જોકે ઊંચા વ્યાજદર અને ધિરાણ ખર્ચમાં વધારો થાય તો ગ્રાહક તથા કંપનીઓની નવી ઉધારી પર મર્યાદિત અસર થઈ શકે છે.
મોંઘવારી અંગે પણ બજારની નજર રહેશે. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ, ઊર્જા ખર્ચ અને ક્રુડ ઓઈલની દિશા આગામી સમયમાં મોંઘવારીના વલણ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. મોંઘવારી નિયંત્રણમાં રહે તો નાણાકીય નીતિ માટે વધુ અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.
ભારતીય રૂપિયા પર અમેરિકી ડોલરની મજબૂતી અને ઊંચા ક્રુડ ઓઈલના ભાવને કારણે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. રૂપિયા નબળો પડે ત્યારે ક્રુડ ઓઈલ, ઔદ્યોગિક કાચો માલ અને અન્ય આયાતી ચીજવસ્તુઓનો ખર્ચ વધે છે. તેના કારણે કેટલીક કંપનીઓના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે અને નફાના હિસ્સા પર દબાણ આવી શકે છે.
બીજી તરફ નિકાસ આધારિત કંપનીઓ માટે નબળો રૂપિયા કેટલીક પરિસ્થિતિમાં અનુકૂળ બની શકે છે, કારણ કે વિદેશી ચલણમાં મળતી આવકનું રૂપિયામાં રૂપાંતરણ વધારે મૂલ્ય દર્શાવી શકે છે. તેથી રૂપિયાની ચાલનો દરેક ક્ષેત્ર પર એકસરખો પ્રભાવ રહેતો નથી. આગામી સમયમાં રૂપિયાની દિશા અમેરિકી ડોલર, ક્રુડ ઓઈલ, વિદેશી રોકાણકારોની ખરીદ-વેચાણ અને ભારતીય કેન્દ્રીય બેન્કની નાણાકીય વ્યવસ્થા પર આધારિત રહેશે.
ક્રુડ ઓઈલ ભારતીય શેરબજાર માટે હાલમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાહ્ય પરિબળોમાંનું એક છે. ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂર્ણ કરે છે, તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રુડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થાય ત્યારે દેશનું આયાત બિલ વધે છે અને રૂપિયા પર દબાણ આવી શકે છે. મધ્યપૂર્વમાં પુરવઠા અંગેની ચિંતાઓને કારણે ક્રુડ ઓઈલના ભાવ ઊંચા રહ્યા છે. જોકે તાજેતરમાં વધારાના પુરવઠાના સંકેતો મળતા ભાવમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જો પુરવઠાની સ્થિતિ સુધરે અને ક્રુડ ઓઈલના ભાવમાં સ્થિરતા આવે તો ભારતીય અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ રાહત મળી શકે છે. વિપરીત સ્થિતિમાં ઊંચા ક્રુડ ઓઈલના ભાવ મોંઘવારી, આયાત ખર્ચ અને કંપનીઓના નફાના હિસ્સા પર દબાણ ઊભું કરી શકે છે.