ભારતીય શેરબજારમાં સપ્ટેમ્બરથી ચાલી રહેલી સતત નરમાઈએ રોકાણકારોની ચિંતા વધારી દીધી છે. દિવાળી પહેલા બજારમાં રિકવરીની આશા છે, પણ વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી, મોંઘું ક્રૂડ ઓઇલ, નબળો રૂપિયો અને વ્યાજ દરોનું દબાણ તેજીના રસ્તામાં મોટા પડકાર બન્યા છે. આ સ્થિતિમાં સવાલ એ છે કે, દિવાળી સુધી બજાર સંભળાશે કે રોકાણકારોએ હજુ વધુ ઉતાર-ચઢાવનો સામનો કરવો પડશે?
ઓક્ટોબરની શરૂઆત બજાર માટે મુશ્કેલ રહી. સપ્ટેમ્બરમાં લગભગ 6% તૂટ્યા બાદ નિફ્ટીએ સતત આઠ અઠવાડિયા નરમાઈ સહન કરી. 8 ઓક્ટોબરે વેચવાલીના દબાણમાં સેન્સેક્સ 71,593.24 અને નિફ્ટી 22,231.80 પર બંધ થયા. સેન્સેક્સ માટે આ લગભગ 32 મહિના અને નિફ્ટી માટે 18 મહિનાનું સૌથી નીચું ક્લોઝિંગ સ્તર હતું. જોકે, 9 ઓક્ટોબરે IT શેરોમાં ખરીદી અને ક્રૂડના ભાવમાં નરમાઈથી બજારમાં થોડી રાહત મળી. હવે પ્રશ્ન એ છે કે આ તેજી દિવાળી સુધી ટકશે કે તેને માત્ર રાહત રેલી ગણવી?
બજારની નબળાઈ પાછળ ઘરેલું અને વૈશ્વિક કારણો કામ કરી રહ્યાં છે. સૌથી મોટું કારણ કાચા તેલના ભાવમાં વધારો છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનો મોટો ભાગ આયાત કરે છે, તેથી ક્રૂડ મોંઘું થવાથી આયાત બિલ વધે, રૂપિયા પર દબાણ આવે અને મોંઘવારીનું જોખમ ઊભું થાય. બીજું કારણ વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII)ની સતત વેચવાલી છે, જેનાથી શેરોની માંગ ઘટે છે. ત્રીજું કારણ અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડ અને ડોલરની મજબૂતાઈ છે, જે વિદેશી રોકાણકારો માટે ભારતીય બજારનું આકર્ષણ ઘટાડે છે.
આ ઉપરાંત, RBIએ રેપો રેટ 25 બેસિસ પોઈન્ટ વધારીને 5.5% કર્યો છે, જેણે વ્યાજ દરો અંગેની ચિંતા વધારી છે. મોંઘવારી અને રેપો રેટ વચ્ચેનો સંબંધ મોટે ભાગે ક્રૂડના ભાવ સાથે જોડાયેલો છે. હવે સવાલ એ છે કે બજારે બોટમ બનાવી લીધું છે? આનો જવાબ કોઈની પાસે નથી. નિષ્ણાતો કહે છે કે પરફેક્ટ બોટમ શોધવાને બદલે વર્તમાન નરમાઈને રોકાણની તક તરીકે જોવી જોઈએ અને મૂડી એકસાથે એક જ એસેટમાં ન રોકતાં ડાયવર્સિફાઈ કરવી જોઈએ.
નિષ્ણાતો માને છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિતિ સુધરે અને ક્રૂડના ભાવ ઘટે તો ભારે ઘટાડા પછી બજારમાં ખરીદી પાછી ફરી શકે છે. વેલ્યુએશનમાં સુધારાથી મજબૂત કમાણી અને વેપારી પ્રદર્શન ધરાવતી કંપનીઓમાં રોકાણકારોની રૂચિ વધી શકે છે. SMC ગ્લોબલ સિક્યોરિટીઝના સિનિયર રિસર્ચ એનાલિસ્ટ સીમા શ્રીવાસ્તવના મતે બજારની ચાલ સંસ્થાકીય રોકાણ, મોંઘવારી, વ્યાજ દરોની અપેક્ષાઓ અને કંપનીઓના પરિણામો પર નિર્ભર રહેશે. તેમના મતે વ્યાપક તેજીને બદલે મજબૂત ફંડામેન્ટલ્સવાળી કંપનીઓમાં ચૂંટેલી તકો વધુ મહત્ત્વની સાબિત થઈ શકે છે.
એસએસ વેલ્થસ્ટ્રીટના ફાઉન્ડર સુગંધા સચદેવાએ પણ નરમાઈ પછી ઝડપી રિકવરીની શક્યતા દર્શાવી છે. જોકે, આ તેજી કેટલી ટકાઉ થશે તે વિદેશી રોકાણકારોની વાપસી, કંપનીઓની કમાણી અને જીઓ-પોલિટિકલ તણાવમાં ઘટાડા પર નિર્ભર કરશે. એટલે દિવાળી પહેલા તેજીની શક્યતા સંપૂર્ણ સમાપ્ત નથી, પણ માત્ર બજાર નીચે જવાના આધારે મોટી રિકવરીનું અનુમાન કરવું જોખમી ગણાશે.
સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકના પરિણામો બજારની દિશા નક્કી કરનારા મોટા સંકેતો બનશે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, 5 બ્રોકરેજના અનુમાનોમાં નિફ્ટીની 50 કંપનીઓનો સંયુક્ત નફો વાર્ષિક ધોરણે લગભગ 20% વધવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને ઓટો અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્ર સારું પ્રદર્શન કરે તેવી અપેક્ષા છે, જ્યારે નાણાકીય કંપનીઓની કમાણી પણ બજાર માટે મહત્ત્વની રહેશે.