ઇલોન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ 'સ્ટારશિપ'ને 28 સપ્ટેમ્બરે ભારતીય સમય મુજબ સાંજે 6:16 વાગ્યે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું. આ સ્ટારશિપનું 14મું પરીક્ષણ છે. આ પહેલી વાર છે જ્યારે સ્ટારશિપને પૃથ્વીની કક્ષામાં (ઓર્બિટ) મોકલવામાં આવ્યું છે, જ્યાં તે પૃથ્વીની 6 પરિક્રમા કરશે અને સેટેલાઇટ છોડશે. ત્યારબાદ તે ચિલીની નજીક પ્રશાંત મહાસાગરમાં લેન્ડ કરશે.
અગાઉની તમામ ઉડાનોમાં રોકેટને સબ-ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરી સુધી જ સીમિત રાખવામાં આવ્યું હતું, જેથી સુરક્ષા જળવાઈ રહે અને વધુમાં વધુ ડેટા એકત્રિત કરી શકાય. સ્ટારશિપ સ્પેસક્રાફ્ટ (ઉપરનો ભાગ) અને સુપર હેવી બૂસ્ટર (નીચેનો ભાગ)ને સામૂહિક રીતે 'સ્ટારશિપ' કહેવામાં આવે છે. આ વાહનની ઊંચાઈ 403 ફૂટ છે.
લોન્ચના 2 મિનિટ 30 સેકન્ડ પછી બૂસ્ટર અલગ થયું. સ્પેસએક્સની ટીમે બૂસ્ટરનું લેન્ડિંગ ગલ્ફ ઑફ અમેરિકા ખાતે કરાવ્યું. ઓર્બિટલ અને સબ-ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરી વચ્ચેનો તફાવત સમજીએ: સબ-ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરીમાં રોકેટ અવકાશની સીમા સુધી તો પહોંચે છે, પરંતુ પૃથ્વીની ગતિ અને ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પરિક્રમા કર્યા વિના પાછું નીચે પડી જાય છે. ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરીમાં રોકેટ એટલી ઝડપી ગતિ અને યોગ્ય કોણે ઉડે છે કે તે પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણને સંતુલિત કરતાં સતત કક્ષામાં પરિક્રમા કરવા લાગે છે.
આ મિશનમાં સ્ટારશિપ જમીનથી આશરે 275 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર ઉડાન ભરશે. લગભગ 10 કલાક લાંબી આ મુસાફરી દરમિયાન તે પૃથ્વીના 6 ચક્કર પૂર્ણ કરશે. મિશન પૂર્ણ થયા બાદ રૉકેટ ચિલી દેશની નજીક પ્રશાંત મહાસાગરમાં સુરક્ષિત રીતે પાણીમાં ઉતરશે, જેને સ્પ્લેશડાઉન કહેવામાં આવે છે.
આ ઉડાન દ્વારા પ્રથમ વખત નવી ટેક્નોલોજી ધરાવતા 26 ‘સ્ટારલિંક V3’ સેટેલાઇટ્સને અંતરિક્ષમાં મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. તેનાથી સમગ્ર વિશ્વમાં ઇન્ટરનેટની ઝડપ અને નેટવર્ક ઘણું સારું બની જશે. આ નવા મૉડલનો માત્ર એક સેટેલાઇટ જ નેટવર્કમાં પ્રતિ સેકન્ડ 1 ટેરાબિટ (Tbps)ની ડેટા ક્ષમતા ઉમેરશે, એટલે કે આ એક જ મિશનથી કુલ 26 Tbpsની ક્ષમતા ઉમેરાશે, જે ફૉલ્કન 9 રૉકેટ દ્વારા મોકલવામાં આવતા નાના સેટેલાઇટ્સની તુલનામાં આશરે 10 ગણી વધારે છે.
રૉકેટથી અલગ થતાં જ આ સેટેલાઇટ્સ પોતાના એન્ટેના અને સોલર પેનલ ખોલી દેશે અને રેડિયો તરંગો તથા લેસર દ્વારા જમીન તેમજ અન્ય સેટેલાઇટ્સ સાથે સંપર્ક સ્થાપિત કરશે. આ પછી તેઓ પોતાના નાના એન્જિનોની મદદથી નિર્ધારિત કક્ષામાં પહોંચી જશે અને તમામ પ્રારંભિક તપાસો બાદ ઇન્ટરનેટ સેવા આપવાનું શરૂ કરશે.
આ મિશનમાં સામેલ 3 સેટેલાઇટ્સમાં ખાસ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં હાઈ-ટેક કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે. આ કેમેરા અવકાશમાં સ્ટારશિપની ‘હીટશીલ્ડ’ એટલે કે ગરમીથી બચાવતી બાહ્ય પરતને સ્કેન કરશે અને તસવીરો સીધી જમીન પર હાજર વૈજ્ઞાનિકોને મોકલશે. આથી વૈજ્ઞાનિકોને એ સમજવામાં મદદ મળશે કે પૃથ્વી પર પરત ફરતી વખતે સ્ટારશિપની હીટશીલ્ડ કેટલી સુરક્ષિત રહે છે. આ તસવીરો અને પરીક્ષણનાં પરિણામો ભવિષ્યમાં રોકેટને લોન્ચ પેડ પર સુરક્ષિત રીતે પરત ઉતારવામાં કામ આવશે.
સ્ટારશિપના અગાઉ થયેલા 13 પરીક્ષણો વિશે જાણો: 13મો ટેસ્ટ 25 જુલાઈ 2026ના રોજ થયો હતો, જેમાં અપર સ્ટેજ હિંદ મહાસાગરમાં લેન્ડ થયું, જ્યારે તેના બૂસ્ટરે મેક્સિકોની ખાડીમાં લેન્ડિંગ કર્યું. આ પહેલી વાર હતું જ્યારે સ્ટારશિપને સુરક્ષિત રીતે પાણીમાં ઉતારવામાં આવ્યું. લેન્ડિંગ દરમિયાન સ્ટારશિપ પોતાની ‘બેલી-ફ્લોપ’ સ્થિતિમાંથી સીધું થયું અને પાણી પર ઊભી સ્થિતિમાં ઉતર્યું. ત્યાર બાદ તે ધીમે-ધીમે એક તરફ ઝૂકીને સમુદ્રમાં તરવા લાગ્યું. સ્પેસએક્સની ટીમ પહેલી વાર સ્ટારશિપને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રીતે પાણીમાં ઉતારવામાં સફળ રહી છે. 12મો ટેસ્ટ એન્જિન ફેલ થયા બાદ પણ હિંદ મહાસાગરમાં લેન્ડિંગ સાથે પૂર્ણ થયો હતો. તેમાં સ્ટારશિપના નવા અને મોટા વર્ઝન (V3)નો પહેલીવાર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ટેક્સાસના દક્ષિણ છેડે આવેલા 'સ્ટારબેઝ' લોન્ચિંગ પેડ પરથી ઉડાન ભર્યા બાદ એન્જિનમાં [...]