રાજ્યમાં વેલનેસ અને સ્પા સેક્ટર ઝડપથી વધી રહ્યું છે. વહીવટી આંકડા પ્રમાણે શહેરોમાં 1,500થી વધુ સ્પા સેન્ટર ચાલી રહ્યાં છે, પરંતુ તેમાંથી ઘણાં સેન્ટર પાસે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું માન્ય લાયસન્સ નથી. અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા અને રાજકોટ જેવા શહેરોમાં પોલીસ તંત્રના કડક જાહેરનામા છે. ત્યારે સ્પા સેન્ટર શરૂ કરવા માટે કઈ કાનૂની પ્રક્રિયા અને મંજૂરીઓ જરૂરી છે તે સમજીએ.
સૌપ્રથમ વ્યવસાયનું કાનૂની રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું ફરજિયાત છે. તમે સોલ પ્રોપ્રાઇટરશિપ, પાર્ટનરશિપ ફર્મ અથવા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપની તરીકે નોંધણી કરાવી શકો છો. ત્યારબાદ શોપ એન્ડ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ એક્ટ હેઠળ ગુમાસ્તા લાયસન્સ મેળવવું પડે છે, જે કર્મચારીઓના કામના કલાકો અને નિયમો નક્કી કરે છે. નિર્ધારિત ટર્નઓવર વટાવતાં જીએસટી રજીસ્ટ્રેશન પણ કાયદેસર રીતે જરૂરી બને છે.
વ્યવસાય આગળ વધારવા માટે સ્થાનિક મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (જેમ કે AMC, SMC, VMC) તરફથી હેલ્થ ટ્રેડ લાયસન્સ લેવું પડે છે, જે સાબિત કરે છે કે તમારો વ્યવસાય નિર્ધારિત આરોગ્ય માપદંડો મુજબ ચાલે છે. આ ઉપરાંત સુરક્ષા માટે પૂરતા સાધનો રાખવા જરૂરી છે, જેના આધારે ફાયર વિભાગ તરફથી ફાયર સેફ્ટી એનઓસી મેળવવાની રહે છે. જાહેર આરોગ્યની દ્રષ્ટિએ આ દસ્તાવેજો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, જેથી અકસ્માતો અટકાવી શકાય. સ્પા સેન્ટરની અંદર સ્વચ્છતા અને હાઇજિનના કડક ધોરણો જાળવવા માટે આરોગ્ય વિભાગ તરફથી હેલ્થ સર્ટિફિકેટ લેવું પડે છે.
ગુજરાતમાં પોલીસ તંત્રની ગાઇડલાઇન મુજબ કામ કરતા તમામ કર્મચારીઓ અને થેરાપિસ્ટનું પોલીસ વેરિફિકેશન કરાવવું અને પોલીસ વિભાગની જાણ અથવા એનઓસી મેળવવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને ગુજરાત પબ્લિક સેફ્ટી એક્ટ હેઠળ સેન્ટરના રિસેપ્શન અને કોરિડોરમાં સીસીટીવી કેમેરા લગાવવા તથા ગ્રાહકોની વિગતો માટે ડેઇલી વિઝિટર રજિસ્ટર રાખવું ફરજિયાત છે. જો સેન્ટરમાં સંગીત વગાડવું હોય, તો PPL અથવા IPRS પાસેથી અલગથી મ્યુઝિક લાયસન્સ લેવું પડે છે.
લાયસન્સ મેળવવાની પ્રક્રિયામાં સૌપ્રથમ ઓછામાં ઓછા 3 થી 5 વર્ષનો રજિસ્ટર્ડ લીઝ એગ્રીમેન્ટ અથવા પોતાની મિલકતના દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવાના હોય છે. ત્યારબાદ ઓળખ પુરાવા, સરનામા પુરાવા અને ફ્લોર પ્લાન સાથે ઓનલાઇન પોર્ટલ (જેમ કે e-Nagar ગુજરાત) અથવા સ્થાનિક કચેરીમાં અરજી કરવાની રહે છે. અરજી પ્રક્રિયા બાદ વહીવટી અને આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીઓ સેન્ટરની ભૌતિક ચકાસણી કરે છે, અને તમામ ધોરણો યોગ્ય જણાયા બાદ લાયસન્સ જારી કરવામાં આવે છે.
માન્ય લાયસન્સ મળ્યા બાદ સ્પા સેન્ટર પર વિવિધ પ્રકારની પ્રોફેશનલ બોડી મસાજ અને થેરાપી સેવાઓ કાયદેસર રીતે શરૂ કરી શકાય છે. જેમાં એરોમાથેરેપી, સ્વીડિશ મસાજ, ડીપ ટિશ્યુ મસાજ, પરંપરાગત આયુર્વેદિક માલિશ અને રિફ્લેક્સોલોજી જેવી પદ્ધતોનો સમાવેશ થાય છે. આ સેવાઓ દ્વારા ગ્રાહકોને સ્નાયુઓના તણાવમાંથી રાહત અને માનસિક શાંતિ મળે છે, જે આધુનિક જીવનશૈલીમાં એક મહત્વની જરૂરિયાત બની ગઈ છે. બોડી મસાજ સિવાય માન્ય સ્પા સેન્ટરોમાં સ્કિન અને બોડી કેર સંબંધિત અન્ય સેવાઓ પણ આપી શકાય છે.
જેમાં બોડી સ્ક્રબ, હર્બલ મડ રેપ્સ, રિલેક્સેશન ફેશિયલ અને બોડી ડિટોક્સિફિકેશન માટે સ્ટીમ બાથ કે સૌના રૂમની સુવિધાઓ મુખ્ય છે. આ ઉપરાંત જેકુઝી, હોટ ટબ અને મડ બાથ જેવી હાઇડ્રોથેરાપી સેવાઓ પણ આપી શકાય છે, શરત એટલી કે તમામ સંબંધિત સરકારી વિભાગોના સત્તાવાર લાયસન્સ પૂર્ણ અને નિયમાનુસાર અપડેટ હોવા જોઈએ.