કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીએ તેમના પુસ્તક 'બિલોંગિંગ: એ જર્ની ઓફ લવ'માં વર્ષ 2004માં વડાપ્રધાન પદ ન સ્વીકારવા પાછળનું કારણ જાહેર કર્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે તેમના બાળકો રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી દિગ્ગજ નેતાઓની હત્યાના ડરથી તેમને વડાપ્રધાન બનવા દેવા માંગતા નહોતા. સોનિયા ગાંધીએ ચૂંટણી પહેલા જ વડાપ્રધાન પદ ન સ્વીકારવાનો નિર્ણય લીધો હતો, જે તેમણે પાર્ટીના ભલા માટે ગુપ્ત રાખ્યો હતો.
પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીએ લખ્યું છે કે તેઓ શરૂઆતથી જ સ્પષ્ટ હતા કે તેઓ વડાપ્રધાન નથી બનવાના. તેમના બાળકો પણ ક્યારેય ઈચ્છતા નહોતા કે તેઓ આ પદ સંભાળે, કારણ કે તેમના મનમાં દિગ્ગજ નેતાઓની હત્યાની યાદો અને જોખમનો ડર હજુ પણ તાજો હતો.
સૌથી મોટા સવાલનો જવાબ આપતા સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તકમાં જણાવ્યું છે કે ચૂંટણીના કેટલાક મહિનાઓ પહેલાં તેમના બાળકોએ તેમની સાથે આ મુદ્દે ચર્ચા કરી હતી અને પૂછ્યું હતું કે જીત બાદ તેઓ આ પદ સ્વીકારશે કે નહીં. જવાબમાં સોનિયા ગાંધીએ સ્પષ્ટપણે 'બિલકુલ નહીં' કહ્યું હતું. પોતાનો નિર્ણય બાળકોને જણાવ્યા બાદ તેઓ હળવાશ અનુભવી રહ્યા હતા અને આ વાત તેમણે અન્ય કોઈની સાથે શેર કરી નહોતી.
ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન આ સવાલને ટાળવા પાછળની રણનીતિ સ્પષ્ટ કરતા સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું કે તે સમયે પાર્ટી અસ્તિત્વની લડાઈ લડી રહી હતી અને પક્ષને એકસૂત્રમાં જકડી રાખવો જરૂરી હતો. જો ચૂંટણી પહેલા નેતૃત્વ અંગે વિવાદ ઊભો થયો હોત તો નુકસાન થઈ શકત, તેથી તેમણે આ રહસ્ય પોતાના સુધી જ સીમિત રાખ્યું હતું. તેઓ એવા વ્યક્તિને આ જવાબદારી સોંપવા માંગતા હતા જેને સરકાર ચલાવવાનો લાંબો અનુભવ હોય અને જેની છબી ઈમાનદાર હોય.
આ ખુલાસાથી ભારતીય રાજકારણના એ મોટા રહસ્ય પરથી પડદો ઉઠ્યો છે કે જ્યારે કોંગ્રેસને જીત મળી ત્યારે સોનિયા ગાંધીએ કેમ મનમોહન સિંહને વડાપ્રધાન પદ સોંપ્યું હતું. બાળકોની સુરક્ષા અને પારિવારિક સંવેદનશીલતાને કારણે તેમણે આ પદનો ત્યાગ કરીને દેશના સર્વોચ્ચ પદ પર અનુભવી અને નિષ્કલંક નેતાને બેસાડવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો હતો.