કોંગ્રેસ નેતા સોનિયા ગાંધીએ પોતાની નવી પુસ્તક ‘બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવ’માં ખુલાસો કર્યો છે કે તેમના પુત્ર રાહુલ ગાંધીને પિતા રાજીવ ગાંધીની હત્યાની આશંકા હતી. આ પુસ્તક મંગળવારે બજારમાં આવ્યું છે.
સોનિયાના જણાવ્યા મુજબ, માર્ચ 1991માં અમેરિકા પરત ફરતા પહેલાં રાહુલે કહ્યું હતું કે જો પિતાની સુરક્ષા વધારવામાં નહીં આવે તો તેમને ટૂંક સમયમાં તેમના અંતિમ સંસ્કાર માટે ઘરે આવવું પડશે. તે સમયે રાજીવ ગાંધીના જીવને ખતરો સતત વધી રહ્યો હતો, પરંતુ તેમની સુરક્ષાની વ્યવસ્થા નબળી કરી દેવામાં આવી હતી. વડાપ્રધાન પદ છોડ્યા બાદ પણ તેમના જીવ પરનો ખતરો ઓછો થયો નહોતો, તેમ છતાં તેમને પહેલાં જેવી સુરક્ષા મળી રહી નહોતી.
સોનિયા લખે છે કે માર્ચ 1991માં ઈસ્ટરની રજાઓ દરમિયાન રાહુલ અમેરિકાથી ઘરે આવ્યા હતા. તે સમયે તેઓ અભ્યાસ માટે અમેરિકામાં હતા. તેમણે પિતા સાથે બિહારના પ્રવાસે જવાની જીદ કરી હતી. આ પ્રવાસમાં રાહુલે જે જોયું તેનાથી તેઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. રાજીવ જે ખુલ્લી જીપમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હતા, તેના પર વિરોધી પક્ષના કાર્યકર્તાઓએ પથ્થરો અને ઈંટો વરસાવી. આ બધું સ્થાનિક પોલીસની હાજરીમાં થઈ રહ્યું હતું, પરંતુ પોલીસકર્મીઓ મૂકદર્શક બની રહ્યા અને તેમણે રાજીવને બચાવવા અથવા હુમલો રોકવા માટે કંઈ કર્યું નહીં.
સોનિયાના જણાવ્યા મુજબ, 1984માં વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે રાજીવ ગાંધીને ત્રણ આતંકવાદી સંગઠનો તરફથી ખતરો હતો. 1990 સુધીમાં આવા ઘણા વધુ ઉગ્રવાદી સંગઠનો સામે આવી ચૂક્યા હતા, જેમના નિશાના પર રાજીવ સૌથી પ્રમુખ વ્યક્તિ હતા. અધિકારીઓને પણ આ ખતરાઓની જાણકારી હતી. ડિસેમ્બરમાં યોજાયેલી એક સમિતિની બેઠકમાં નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો કે રાજીવને મળતી સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ (SPG)ની સુરક્ષા ચાલુ રહેશે અને ખતરાનું નવેસરથી મૂલ્યાંકન કર્યા બાદ તેની જરૂરિયાત ન જણાય ત્યારે જ તેમાં ફેરફાર કરવામાં આવશે.
પરંતુ વી.પી. સિંહ સરકારે બીજા જ મહિને SPGની સુરક્ષા હટાવી દીધી. રાજીવની નજીકની સુરક્ષા માટે ખાસ તાલીમ પામેલા સુરક્ષા દળની જગ્યાએ સ્થાનિક પોલીસને તૈનાત કરી દેવામાં આવી. સોનિયા લખે છે કે કોંગ્રેસ પાર્ટીએ વી.પી. સિંહ અને ચંદ્રશેખર, બંને વડાપ્રધાનો પાસે રાજીવની સુરક્ષા વધારવાની માગ કરી હતી, પરંતુ તેને અવગણવામાં આવી.
રાજીવ જ્યારે પણ કોઈ પ્રવાસે જતા, ત્યારે તેમની સાથે માત્ર એક ખાનગી સુરક્ષાકર્મી (PSO) રહેતો હતો, જે પોતે એક પોલીસકર્મી હતો. બાદમાં વારાફરતી બે પોલીસકર્મીઓ તેમની સાથે રહેવા લાગ્યા, પરંતુ તેમની પાસે માત્ર એક પિસ્તોલ હતી. સોનિયાના જણાવ્યા મુજબ, દેશના કોઈપણ રાજ્યની પોલીસને કોઈ મોટા રાજકીય નેતાને સુરક્ષા આપવા માટે ન તો ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી હતી અને ન તો જરૂરી સંસાધનો ઉપલબ્ધ હતા. તેઓ લખે છે કે જો રાજીવના વિરોધીઓએ વિચાર્યું હતું કે સુરક્ષા ઘટાડીને તેઓ તેમને દબાવી શકશે, તો તેઓ ખોટા હતા.
સોનિયા અને તેમની પુત્રી પ્રિયંકા હંમેશાં રાજીવની સુરક્ષાને લઈને ચિંતિત રહેતાં હતાં. રાજીવ કોઈ પ્રવાસેથી સુરક્ષિત રીતે ઘરે પરત ન આવે ત્યાં સુધી બંનેને શાંતિ મળતી નહોતી.
દિલ્હીના ખાન માર્કેટ સહિતના ઘણા બુક સ્ટોર્સમાં સોનિયા ગાંધીના આ પુસ્તકને ખાસ કોર્નરમાં ડિસ્પ્લે કરવામાં આવ્યું છે. પુસ્તકના કવર પરનો ફોટો રાજીવ ગાંધીએ 1966માં ક્લિક કર્યો હતો.
પુસ્તકની શરૂઆતમાં સોનિયાએ જણાવ્યું છે કે તેમણે પોતાની જિંદગીની કહાની લખવાનો નિર્ણય શા માટે લીધો. તેમણે કહ્યું કે આ કોઈ રાજકીય પુસ્તક નથી, પરંતુ તેમની અંગત જિંદગી અને પરિવારની કહાની છે. તેઓ પોતાના પરિવારને એ જ સ્વરૂપમાં રજૂ કરવા માગતી હતી, જે રીતે તેમણે તેને જાણ્યો અને પ્રેમ કર્યો. પરિવારના સભ્યો વિશે ઘણું લખાયું છે, પરંતુ તેમના સ્વભાવ, સંઘર્ષ અને લાગણીઓને સમજવાનો પ્રયાસ ઓછો થયો છે. સોનિયા લખે છે કે તેમણે પોતાની મોટાભાગની જિંદગી પોતાની અંગત દુનિયાને લોકોથી દૂર રાખી, અને ઈન્દિરા ગાંધી તથા રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદના દુઃખે તેમને રાજકારણમાં લાવી દીધા.