સોમનાથ મંદિર અને તેની આસપાસના પવિત્ર યાત્રામાર્ગો પર માંસાહાર ખાદ્યપદાર્થોના વેચાણ પરના પ્રતિબંધને લઈને શુક્રવારે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં એક જ દિવસમાં નાટકીય ઘટનાક્રમ સર્જાયો હતો. બપોરે સિંગલ જજની બેન્ચે આ પ્રતિબંધ રદ કર્યો હતો, પરંતુ રાજ્ય સરકારની તાત્કાલિક અપીલ બાદ સાંજે ડિવિઝન બેન્ચે ચુકાદાના અમલ પર રોક લગાવી દીધી હતી.
બપોરે આશરે 3 વાગ્યે જસ્ટિસ નિશા એમ. ઠાકોરે ગીર સોમનાથ જિલ્લાના પ્રભાસ પાટણમાં સોમનાથ મંદિરની આસપાસ માંસાહાર પીરસતી હોટેલો અને રેસ્ટોરાંના માલિકોની અરજીઓ મંજૂર કરી હતી. તેમણે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટના જાહેરનામાને રદ કર્યું હતું, જેમાં નિર્ધારિત યાત્રામાર્ગો પર માંસાહાર ખાદ્યપદાર્થોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ હતો.
આ ચુકાદા બાદ રાજ્ય સરકારના કાનૂની તંત્રે તાત્કાલિક અપીલ દાખલ કરી હતી. એડવોકેટ જનરલ કમલ ત્રિવેદી અને સરકારી વકીલ જી.એચ. વિરકે અન્ય કાનૂની કામકાજ બાજુ પર રાખીને ચુકાદાને પડકાર્યો હતો. ચીફ જસ્ટિસ મનાશ રંજન પાઠક અને જસ્ટિસ નિર્ઝર દેસાઈની ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ સાંજે આશરે 6:45 વાગ્યે સુનાવણી થઈ, અને બેન્ચે સિંગલ જજના ચુકાદાના અમલ પર રોક લગાવી દીધી. આમ, પ્રતિબંધ યથાવત્ રહ્યો.
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત 10 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ ગીર સોમનાથના કલેક્ટર અને જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા જાહેરનામાથી થઈ હતી. જાહેરનામા હેઠળ સોમનાથ મહાદેવ મંદિરના 500 મીટરના પરિઘમાં તથા ધાર્મિક સ્થળોને જોડતા છ નિર્ધારિત માર્ગો પર માંસાહાર ખાદ્યપદાર્થો તૈયાર કરવા, સંગ્રહ કરવા અને વેચાણ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ માર્ગોમાં ભાલકા તીર્થ, ભીડિયા સર્કલ, શંખ સર્કલ, સફારી સર્કલ, ગીતા મંદિર અને હમીરજી સર્કલનો સમાવેશ થાય છે.
હોટેલ માલિકોએ આ જાહેરનામાને હાઈકોર્ટમાં પડકારતા કહ્યું હતું કે, પ્રતિબંધ તેમના કાયદેસરના વ્યવસાય અને આજીવિકાના મૂળભૂત અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. બીજી તરફ, રાજ્ય સરકારે દલીલ કરી હતી કે, વ્યવસાયની બંધારણીય સ્વતંત્રતા અમર્યાદિત નથી, ખાસ કરીને એવા સ્થળો પર જેનું ધાર્મિક, ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ અસાધારણ છે. સોમનાથ ભગવાન શિવનાં બાર જ્યોતિર્લિંગોમાં પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ છે અને લાખો હિંદુઓ માટે આધ્યાત્મિક કેન્દ્ર છે. પ્રભાસ ક્ષેત્ર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની અંતિમ લીલાઓ સાથે પણ સંકળાયેલું છે.
આ ઘટનાક્રમે ધાર્મિક આસ્થા, વેપારની સ્વતંત્રતા અને જાહેર હિત વચ્ચેના સંતુલનની ચર્ચાને ફરી વેગ આપ્યો છે. કાયદાકીય સ્થિતિમાં ચાર કલાકથી પણ ઓછા સમયમાં થયેલા ફેરફારથી હોટેલ માલિકોને બપોરે મળેલી રાહત સાંજ સુધીમાં સ્થગિત થઈ ગઈ હતી.