નવી દિલ્હી: ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરાયેલી મતદાર યાદી સુધારણા પ્રક્રિયા (SIR) અને પંચની આંતરિક કામગીરી અંગે પ્રકાશિત થયેલા એક અહેવાલ બાદ દેશના રાજકારણમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. કોંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) સહિતના વિપક્ષી નેતાઓએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) સામે મોરચો માંડીને તેમના રાજીનામા, ધરપકડ અને તાજેતરની ચૂંટણીઓ રદ કરવાની માંગ કરી છે. બીજી તરફ, ભારતીય જનતા પાર્ટીએ (BJP) આક્ષેપોને પાયાવિહોણા ગણાવીને ફગાવી દીધા છે અને લોકશાહી પ્રક્રિયાને યોગ્ય ઠેરવી છે. ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેના તમામ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી અને નિયમોના આધારે લેવાયા છે.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ ખડગેનો પ્રહાર: કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ કેન્દ્ર સરકાર અને વડાપ્રધાન પર સીધા નિશાન સાધ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે વિપક્ષ લાંબા સમયથી ચૂંટણી પંચની ભૂમિકા સામે સવાલ ઉઠાવી રહ્યો હતો અને હવે પંચની અંદરથી જ તેની પુષ્ટિ થઈ છે. તેમણે દાવો કર્યો કે SIRના પ્રથમ ત્રણ તબક્કામાં 31 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી 13.8 કરોડ નામો ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી બાકાત કરવામાં આવ્યા છે. 24 એપ્રિલ, 2026ના રોજ 73 વિપક્ષી સાંસદો દ્વારા CECને હટાવવા માટે રાજ્યસભામાં નોટિસ અપાઈ હોવાનો ઉલ્લેખ કરીને તેમણે વડાપ્રધાન પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે.
સિંઘવીનો આક્ષેપ: કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ વકીલ અને સાંસદ અભિષેક મનુ સિંઘવીએ પત્રકાર પરિષદમાં કહ્યું કે, ભાજપે લોકશાહીની હત્યા કરવાનું કાર્યાલય ખોલી નાખ્યું છે. ચૂંટણી પંચમાં 'આંતરિક બુલડોઝર' ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે અને બંને કમિશનરોની અસહમતિની તમામ નોંધ તાત્કાલિક જાહેર થવી જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે ફોર્મ-6માં કરાયેલા ફેરફારો ગેરકાયદેસર છે અને પશ્ચિમ બંગાળમાં યાદી સુધારણા બાદ 38 લાખથી વધુ અપીલો દાખલ થઈ છે. સિંઘવીએ CECના રાજીનામાની માંગણી કરી હતી.
રાહુલ ગાંધીનો આરોપ: લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પર પ્રહાર કરતાં કહ્યું કે મતની ચોરી એ દેશના નાગરિકો સામેનો ગુનો અને બંધારણ પર સીધો હુમલો છે. તેમણે BJP, RSS અને ચૂંટણી પંચ પર મત ચોરી કરીને દેશદ્રોહનું કામ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો અને કહ્યું કે ન્યાય જરૂર થશે.
અન્ય વિપક્ષી નેતાઓના સવાલ: કોંગ્રેસ મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું કે જો ચૂંટણી ખોટી રીતે થઈ રહી હોય અને ચૂંટણી કમિશનર એવું થવા દેતા હોય તો તે ગદ્દારી છે. પાર્ટીના સંગઠન મહાસચિવ કે. સી. વેણુગોપાલે દાવો કર્યો કે કરોડો સાચા મતદારોના નામ કાપીને બોગસ નામો ઉમેરવામાં આવ્યા છે, જેથી સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ તપાસ થવી જોઈએ. પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી પી. ચિદમ્બરમે જો મીડિયામાં પ્રકાશિત અહેવાલ સાચો હોય તો દેશભરમાં SIR પ્રક્રિયા તાત્કાલિક અટકાવવા અને સંસદીય સમિતિ દ્વારા તપાસ કરાવવાની માંગ કરી હતી. દિગ્વિજય સિંહે પણ આક્ષેપ કર્યો કે વર્તમાન વડા હેઠળ ચૂંટણી પંચ શાસક પક્ષના એક સંગઠનની જેમ વર્તી રહ્યું છે.
કેજરીવાલની માંગ: દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને આમ આદમી પાર્ટીના સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલે ગંભીર દાવો કરતાં કહ્યું કે, 'ચૂંટણી પંચ કોઈ એક વ્યક્તિ નથી પરંતુ ત્રણ સભ્યોનું સંસ્થાન છે. જો તેમાંથી એક સભ્ય પર આવા આક્ષેપો થાય તો તેની ધરપકડ થવી જોઈએ અને સંબંધિત રાજ્યોમાં ફરીથી ચૂંટણી યોજવી જોઈએ.' તેમણે CECની ધરપકડની માંગ કરી હતી.
ભાજપનો બચાવ: ભાજપના નેતા અને કેન્દ્રીય મંત્રી જ્ઞાનેશ કુમારે આ તમામ આક્ષેપોને રાજકીય હતાશા ગણાવીને ફગાવી દીધા છે. તેમણે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ સ્વતંત્ર અને પારદર્શક રીતે કામ કરી રહ્યું છે. SIR પ્રક્રિયા મતદાર યાદીને શુદ્ધ કરવા માટે છે અને તેનાથી લોકશાહી મજબૂત થાય છે. ભાજપે વિપક્ષ પર ચૂંટણી પંચની છબી ખરાબ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
ચૂંટણી પંચની સ્પષ્ટતા: ચૂંટણી પંચે એક નિવેદન બહાર પાડીને જણાવ્યું છે કે તેના તમામ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા છે અને નિયમો અનુસાર છે. પંચે કોઈ પણ પ્રકારના દબાણ હેઠળ કામ કર્યું નથી. SIR પ્રક્રિયા પારદર્શક રીતે પૂર્ણ કરવામાં આવી રહી છે.
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે દેશની ચૂંટણી વ્યવસ્થા અને લોકશાહી પ્રત્યેનો વિશ્વાસ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો બની ગયો છે. વિપક્ષ અને સત્તાપક્ષ વચ્ચેની આ ખેંચતાણ આગામી ચૂંટણીઓ પર અસર કરી શકે છે.