આજના સમયમાં ઘણા લોકો ભવિષ્ય માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP (સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન) દ્વારા રોકાણ કરે છે. દર મહિને પગાર આવે એટલે નક્કી કરેલી તારીખે બેંક ખાતામાંથી અમુક રકમ આપમેળે SIPમાં કપાઈ જાય એવી વ્યવસ્થા લોકો કરે છે. લાંબા ગાળે સંપત્તિ ઊભી કરવા માટે આ સરળ રસ્તો ગણાય છે.
પણ ધારો કે અચાનક નોકરી છૂટી જાય, કારકિર્દીમાં વિરામ લેવો પડે કે કોઈ આર્થિક મુશ્કેલી આવી પડે અને મહિનાની આવક બંધ થઈ જાય, તો SIPનું શું થાય? આવા સમયે રોકાણ અંગે શું નિર્ણય લેવો, તે સમજવું જરૂરી છે.
આવક બંધ થાય ત્યારે શું કરવું?
જ્યારે મહિનાની આવક અટકી જાય ત્યારે ઘરખર્ચ અને બીજી જવાબદારીઓ વચ્ચે દર મહિને SIPનો હપ્તો ભરવો મુશ્કેલ બની શકે છે. સૌથી પહેલા એ સમજવું જરૂરી છે કે આવા સમયમાં એટલી જ રકમની SIP ચાલુ જ રાખવી પડે એવો કોઈ નિયમ નથી. SIP એ કોઈ અલગ પ્રોડક્ટ નથી, તે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં શિસ્તબદ્ધ રીતે રોકાણ કરવાની એક પદ્ધતિ છે. જો કોઈ મહિનામાં પૈસા ન હોય અને હપ્તો ન ભરી શકાય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. અગાઉ જમા કરાવેલા પૈસા ડૂબી જતા નથી કે તેનું મૂલ્ય શૂન્ય થઈ જતું નથી.
કેટલા હપ્તા ચૂકી જવાય તો SIP બંધ થાય?
ઘણા રોકાણકારોમાં એવો ડર હોય છે કે હપ્તો નહીં ભરાય તો મોટો દંડ થશે. પણ હકીકત એ છે કે ભારતમાં મોટાભાગની મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓ (AMC)ના નિયમ મુજબ, જો બેંક ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ ન હોય અને સતત 3 મહિના સુધી SIPના હપ્તા ચૂકી જવાય, તો કંપની તે SIP આપમેળે બંધ કરી દે છે. આ માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપની કોઈ દંડ વસૂલતી નથી. (નોંધ: બેંક પોતાના નિયમ મુજબ બાઉન્સ ચાર્જ લગાવી શકે છે, તેથી આવક બંધ થાય તો બેંકમાં મેન્ડેટ રદ કરાવવું વધુ સારું છે.)
SIP બંધ થાય તો જૂના રોકાણની વૃદ્ધિ અટકે છે?
આનો સીધો જવાબ છે – ના. SIP બંધ થાય એટલે જૂનું રોકાણ પણ અટકી ગયું એવો અર્થ નથી. અગાઉ જમા કરેલી બધી રકમ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં જ રહે છે. ફંડ અને શેરબજારના વર્તમાન પ્રદર્શન પ્રમાણે રોકાણનું મૂલ્ય વધે કે ઘટે છે. એટલે કે પૈસા બજારમાં રહીને કામ કરતા રહે છે. ભવિષ્યમાં આર્થિક સ્થિતિ સુધરે અને આવક શરૂ થાય, ત્યારે એ જ જૂના ફોલિયો નંબર હેઠળ નવી SIP શરૂ કરીને રોકાણ ફરી શરૂ કરી શકાય છે.
આવા સમયે SWP કેવી રીતે મદદ કરે?
જો વર્ષોથી SIP ચાલુ હોય અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં મોટી રકમ એકઠી થઈ હોય, અને અચાનક આવક બંધ થાય, તો SWP (સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન)નો વિકલ્પ કામ લાગે છે. SIPમાં તમે દર મહિને પૈસા જમા કરો છો, જ્યારે SWP દ્વારા તમે તમારા જ જમા થયેલા ફંડમાંથી દર મહિને નિશ્ચિત રકમ બેંક ખાતામાં ઉપાડી શકો છો. આનાથી મુશ્કેલ સમયમાં ઘરખર્ચ ચાલે છે અને બાકીનું ફંડ બજારમાં રોકાયેલું રહીને આગળ વધતું રહે છે.