સત્ય. સાહસ. સંકલ્પ.

સિંગાપોરમાં વિકસિત થઈ લ્યુટેટીયમ અણુ ઘડિયાળ, 260 અબજ વર્ષમાં માત્ર એક સેકન્ડની ભૂલ

સિંગાપોરમાં વિકસિત થઈ લ્યુટેટીયમ અણુ ઘડિયાળ, 260 અબજ વર્ષમાં માત્ર એક સેકન્ડની ભૂલ

સિંગાપોરના વૈજ્ઞાનિકોએ એક એવી અણુ ઘડિયાળ વિકસાવી છે, જે 260 અબજ વર્ષ ચાલ્યા પછી પણ માત્ર એક સેકન્ડની ભૂલ કરશે. આ ઘડિયાળ લ્યુટેટીયમ તત્વના અણુઓના ઊર્જા સ્તરો વચ્ચેના ફેરફારોને માપીને સમય ગણે છે. સામાન્ય ઘડિયાળોમાં ક્વાર્ટઝના સ્પંદન કે યાંત્રિક પદ્ધતિ વપરાય છે, જ્યારે અણુ ઘડિયાળમાં અણુઓને અત્યંત સ્થિર સંદર્ભ તરીકે લેવામાં આવે છે.

અહેવાલો અનુસાર આ ઘડિયાળની ચોકસાઈ 2.6 × 10⁻¹⁸ના સ્તરે છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, આટલી ચોકસાઈ એટલે કે ઘડિયાળ અબજો વર્ષ ચાલ્યા પછી પણ સમયનો તફાવત લગભગ શૂન્ય રહે. લ્યુટેટીયમ એક દુર્લભ ધાતુ છે અને તેના અણુ ગુણધર્મો અત્યંત સચોટ સમય માપવામાં મદદ કરે છે. આ ઘડિયાળમાં લેસર જેવી ચોક્કસ ટેકનોલોજી વડે અણુઓને નિયંત્રિત કરીને તેમની સ્થિતિ અને ઊર્જામાં થતા ફેરફારોનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે. ઓપ્ટિકલ અણુ ઘડિયાળો પરંપરાગત સીઝિયમ આધારિત ઘડિયાળો કરતાં વધુ ઊંચી ફ્રીક્વન્સી પર કામ કરે છે, જેથી સમયના નાના ભાગને પણ વધુ ચોકસાઈથી માપી શકાય.

આ ટેકનોલોજીનો સીધો સંબંધ GPS અને આધુનિક નેવિગેશન સિસ્ટમ સાથે છે. મોબાઇલમાં Google Mapsથી લઈને સેટેલાઇટ આધારિત નેવિગેશન સુધી, ચોક્કસ સ્થાન નક્કી કરવા માટે સમયની ગણતરી ખૂબ મહત્વની છે. સમય માપવામાં થતી નાની ભૂલ પણ અંતરની ગણતરીમાં તફાવત પેદા કરી શકે છે. તેથી ભવિષ્યમાં વધુ સચોટ અણુ ઘડિયાળો GPS, સેટેલાઇટ નેવિગેશન અને અન્ય પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ્સને વધુ ચોક્કસ બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે.

આ ટેકનોલોજી માત્ર પૃથ્વી પરની નેવિગેશન સિસ્ટમ સુધી મર્યાદિત નથી. અવકાશ સંશોધનમાં પણ અત્યંત ચોક્કસ સમય માપન મહત્વનું છે. વૈજ્ઞાનિકો ભવિષ્યમાં આવી ઘડિયાળોનો ઉપયોગ અવકાશયાનની સ્થિતિ નક્કી કરવા, સેટેલાઇટ સિસ્ટમને વધુ ચોક્કસ બનાવવા અને બ્રહ્માંડના વિવિધ ભૌતિક પરિબળોનો અભ્યાસ કરવા માટે કરી શકે છે.

અત્યંત સચોટ અણુ ઘડિયાળો વિકસાવવાની દિશામાં અમેરિકા, ચીન અને યુરોપ સહિત અનેક દેશોમાં સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. આ ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા માત્ર સમય માપવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. આવી ટેકનોલોજી ભવિષ્યની નેવિગેશન સિસ્ટમ, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, સેટેલાઇટ ટેકનોલોજી અને અવકાશ મિશન માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સિંગાપોર માટે આ સિદ્ધિ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. દેશનું કદ નાનું હોવા છતાં સિંગાપોર ઉચ્ચ-ચોકસાઈ ધરાવતા વિજ્ઞાન અને મેટ્રોલોજીના ક્ષેત્રમાં પોતાની ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે. અત્યંત ચોક્કસ અણુ ઘડિયાળનું વિકાસ આ ક્ષેત્રમાં તેની વધતી વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતાનું ઉદાહરણ છે.

આ ટેકનોલોજી હજુ મુખ્યત્વે સંશોધન અને અત્યંત ચોકસાઈવાળા વૈજ્ઞાનિક ઉપયોગો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. પરંતુ ભવિષ્યમાં તેની મદદથી GPS, અવકાશ સંશોધન અને સમય માપનની અન્ય અદ્યતન સિસ્ટમ્સમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી શકે છે.