ચાંદીના ભાવમાં આ વર્ષે ઐતિહાસિક ઘટાડો નોંધાયો છે. 23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ એમસીએક્સ (MCX) પર ચાંદી 1,92,800 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 53.47 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ પર બંધ થઈ હતી. કેડિયા કોમોડિટીઝના રિપોર્ટ મુજબ, આ વર્ષની સૌથી ઊંચી સપાટીથી એમસીએક્સ પર ભાવ 54.10% અને વૈશ્વિક બજારમાં 56.04% ઘટ્યા છે.
2026માં એમસીએક્સ પર ચાંદી 4,20,048 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ સુધી પહોંચી હતી, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેનો ઉચ્ચતમ ભાવ 121.64 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ હતો. હવે ભાવ અનુક્રમે 1,92,800 રૂપિયા અને 53.47 ડૉલર પર આવી ગયા છે. સોનાના મુકાબલે ચાંદીનો ઘટાડો ઝડપી રહ્યો છે, કારણ કે ચાંદી માત્ર રોકાણનું સાધન નથી, તેનો મોટો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં પણ થાય છે. તેથી તેની કિંમત પર ઔદ્યોગિક માંગ અને અર્થવ્યવસ્થાની ચિંતાની અસર પણ પડે છે.
સામાન્ય રીતે યુદ્ધ કે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વધે ત્યારે રોકાણકારો સોના-ચાંદી તરફ વળે છે. પરંતુ કેડિયા કોમોડિટીઝના રિપોર્ટ મુજબ, આ વખતે અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ દરમિયાન આ વલણ ઊલટું થયું. તણાવ છતાં ચાંદીમાં ખરીદીને બદલે વેચાણનું દબાણ આવ્યું.
આનું એક કારણ ક્રૂડ ઓઈલની મોંઘવારી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ 110 ડૉલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર ચાલી રહ્યું હતું. તેલ મોંઘું થવાથી પેટ્રોલ-ડિઝલ અને પરિવહન ખર્ચ વધે છે, જેનાથી મોંઘવારીનું જોખમ વધે છે. મોંઘવારી વધે ત્યારે અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજ દર વધારે અથવા લાંબા સમય સુધી ઊંચા રાખે તેવી શક્યતા મજબૂત બને છે. ચાંદી અને સોનું પોતે વ્યાજ આપતા નથી, તેથી વ્યાજ દર વધવાની આશંકા હોય ત્યારે રોકાણકારો બેંક ડિપોઝિટ કે બોન્ડ જેવા વ્યાજ આપતા વિકલ્પો તરફ વળે છે. આનાથી કિંમતી ધાતુઓની માંગ ઘટે છે.
આ ઉપરાંત મોંઘા તેલ અને યુદ્ધના તણાવથી શેરબજારમાં પણ નબળાઈ આવી. બજારમાં ડર વધે ત્યારે કેટલાક રોકાણકારો નુકસાન પૂરું કરવા કે બીજા રોકાણ માટે રકમ એકઠી કરવા ચાંદી જેવી મિલકત પણ વેચે છે. રિપોર્ટ મુજબ, માર્ચની શરૂઆતમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં મિલકતના વ્યવહારો પણ 37% ઘટ્યા હતા, જે રોકાણકારોની સાવધાની અને રોકડની જરૂરિયાતનો સંકેત મનાયો છે.
ઝડપી ઘટાડા પછી પણ રિપોર્ટ ચાંદીના લાંબાગાળાના પાયાના કારણોને મજબૂત માને છે. ચાંદીની કુલ માંગમાં આશરે 50% હિસ્સો ઔદ્યોગિક વપરાશનો છે. સોલાર પેનલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને અન્ય ઉત્પાદનોમાં ચાંદીની જરૂર પડે છે. આ ક્ષેત્રોની માંગ ચાલુ રહે તો લાંબાગાળે ભાવને ટેકો મળી શકે છે. રિપોર્ટમાં સપ્લાય ડેફિસિટ એટલે કે માંગ સામે ઓછી ઉપલબ્ધતાનો પણ ઉલ્લેખ છે, જે કિંમતને ટેકો આપી શકે છે. જોકે આ અસર તરત દેખાશે તેની ગેરંટી નથી. ટૂંકા ગાળામાં તેલ, વ્યાજ દર અને બજારની ગભરાટને કારણે ભાવમાં ઝડપી ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહી શકે છે.
કેડિયા કોમોડિટીઝ મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 50 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ ચાંદી માટે મહત્ત્વનું સપોર્ટ સ્તર છે. સપોર્ટ એ ભાવ છે જ્યાં ઘટાડો અટકી શકે છે. રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે ચાંદીના ભાવ વૈશ્વિક પરિબળો પર આધાર રાખે છે અને તેમાં જોખમ રહેલું છે, તેથી કોઈ પણ રોકાણનો નિર્ણય પોતાની જવાબદારીએ અને નિષ્ણાતની સલાહ પછી લેવો યોગ્ય છે.