દિવાળીના તહેવાર પહેલાં ચાંદીના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર ડિસેમ્બર વાયદાનો ભાવ શુક્રવારે 3.5% ઘટીને રૂ.1,92,800 પ્રતિ કિલોગ્રામ થયો હતો, જે અગાઉના બે દિવસમાં રૂ.17,000નો ઘટાડો દર્શાવે છે. જાન્યુઆરી 2026માં ચાંદી રૂ.4.27 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી હતી, ત્યારબાદ અત્યાર સુધીમાં તેમાં 55% જેટલો ઘટાડો થયો છે.
ભાવ ઘટવા પાછળ કેટલાક કારણો જવાબદાર છે. અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં અપેક્ષિત ઘટાડો ન થવાથી રોકાણકારો ચાંદીમાં રોકાણ કરવાને બદલે બેંકમાં નાણાં રાખવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડોલર મજબૂત થવાથી ભારત જેવા આયાતકાર દેશો માટે ચાંદી ખરીદવી મોંઘી પડે છે. વધુમાં, જાન્યુઆરીમાં ઊંચા ભાવે ખરીદી કરનારા રોકાણકારોએ નફો કમાવા માટે મોટા પ્રમાણમાં ચાંદી વેચી, જેથી બજારમાં પુરવઠો વધ્યો. ઔદ્યોગિક માંગમાં પણ ઘટાડો થયો છે; ચીનમાં ઉત્પાદન ધીમું પડ્યું છે અને સોલાર પેનલ ઉત્પાદકો ચાંદીના બદલે તાંબાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધવાથી ફુગાવાની ચિંતા વધી છે, જેને કારણે કેન્દ્રીય બેંકો વ્યાજદર ઘટાડવામાં સાવચેતી રાખે છે.
ભારત તેની 80% ચાંદીની જરૂરિયાત આયાત દ્વારા પૂરી કરે છે. સરકારે તાજેતરમાં 6,500 મેટ્રિક ટન ચાંદીની આયાતને મંજૂરી આપી છે, જેથી તહેવારોની સિઝનમાં અછત ન થાય અને ભાવ નિયંત્રણમાં રહે.
નિષ્ણાતોના મતે, ટૂંકા ગાળામાં ચાંદી રૂ.1,95,000થી રૂ.2,00,000ની આસપાસ રહી શકે છે. જો ડોલર વધુ મજબૂત થશે તો ભાવ રૂ.1,70,000 સુધી નીચે જઈ શકે છે, જ્યારે કેટલાક નિષ્ણાતો રૂ.2,20,000થી રૂ.2,60,000ની રેન્જમાં સ્થિરતાની શક્યતા વ્યક્ત કરે છે. લાંબા ગાળે (2027 સુધીમાં) વૈશ્વિક બેંકો જેમ કે UBS અને Commerzbank તેજીની ધારણા રાખે છે. અમેરિકા વ્યાજદર ઘટાડશે ત્યારે ચાંદીના ભાવમાં ફરી વધારો થઈ શકે છે અને 2027ના અંત સુધીમાં ભાવ રૂ.2,60,000થી રૂ.3,20,000 સુધી પહોંચી શકે છે. AI ડેટા સેન્ટર અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની માંગ પણ લાંબા ગાળે ભાવને ટેકો આપી શકે છે.
આ ઘટાડો ખરીદદારો માટે ચાંદી ખરીદવાની સારી તક ગણાય છે, પરંતુ રોકાણ કરતાં પહેલાં બજારના વલણ અને નિષ્ણાતોની સલાહ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.