ધનતેરસ અને દિવાળીના તહેવારો નજીક આવી રહ્યા છે, ત્યારે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં નોંધપાત્ર તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. બજારમાં સોના કરતાં ચાંદીના ભાવમાં ત્રણ ગણો વધુ ઘટાડો નોંધાયો છે, જે ખરીદદારો માટે આકર્ષક તક બની શકે છે.
પરંપરા મુજબ ધનતેરસના દિવસે સોના-ચાંદીની ખરીદી શુભ માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે ધનતેરસ 6 નવેમ્બર, શુક્રવારના રોજ ઉજવાશે. તહેવાર પહેલાં જ બંને ધાતુઓના ભાવમાં ફેરફાર થયો છે, પરંતુ ચાંદીમાં ઘટાડો વધુ પ્રમાણમાં છે.
આ વર્ષની શરૂઆતમાં જાન્યુઆરીમાં ચાંદીના ભાવે રેકોર્ડ સપાટી સ્પર્શી હતી. હવે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચાંદીનો ભાવ તે રેકોર્ડ સપાટીથી અડધાથી પણ વધુ ઘટી ગયો છે. ગયા અઠવાડિયે ભારતમાં પણ ચાંદીનો ભાવ 2 લાખ રૂપિયા પ્રતિ કિલોની નીચે આવ્યો હતો.
ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA)ના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, 30 સપ્ટેમ્બરે ચાંદીનો ભાવ 2,20,435 રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતો, જે 26 ઓક્ટોબરે ઘટીને 1,94,479 રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો. એટલે કે એક મહિનામાં ચાંદીમાં આશરે 11.8%નો ઘટાડો થયો છે.
સોનાના ભાવમાં ઘટાડો ઓછો રહ્યો છે. 30 સપ્ટેમ્બરે 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ 10 ગ્રામ દીઠ 1,47,888 રૂપિયા હતો, જે 26 ઓક્ટોબરે 1,41,710 રૂપિયા થયો. એટલે કે સોનામાં માત્ર 4.2%નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે ચાંદી કરતાં લગભગ ત્રીજા ભાગનો છે.
ચાંદીના ભાવમાં આ તીવ્ર ઘટાડા પાછળ મુખ્ય ત્રણ કારણો જવાબદાર છે:
ઔદ્યોગિક માંગમાં ઘટાડો: સોનાનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઘરેણાંમાં થાય છે, જ્યારે ચાંદીનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સોલાર પેનલ અને અન્ય ઉદ્યોગોમાં પણ થાય છે. વૈશ્વિક ઉદ્યોગોમાં મંદી આવે ત્યારે ચાંદીની માંગ ઘટે છે અને ભાવ પર અસર પડે છે.
સોલાર પેનલ ઉદ્યોગમાં ફેરફાર: સોલાર પેનલ બનાવતી કંપનીઓ ખર્ચ ઘટાડવા માટે પેનલ દીઠ ઓછી ચાંદીનો ઉપયોગ કરી રહી છે. આ ટેકનોલોજીકલ ફેરફાર ચાંદીની ઔદ્યોગિક માંગ પર દબાણ લાવી રહ્યો છે.
બજારનું નાનું કદ અને વધઘટ: ચાંદીનું બજાર સોનાની સરખામણીમાં નાનું છે, તેથી આર્થિક સમાચારોની અસર ઝડપથી ભાવ પર થાય છે. જાન્યુઆરીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ પ્રતિ ઔંસ 121 ડોલરથી વધુ થયો હતો, જે હવે ઘટીને 54 ડોલરની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. એટલે કે ચાંદી રેકોર્ડ સપાટીથી આશરે 56% નીચે આવી છે.
ધનતેરસ પર શું ખરીદવું? સોના-ચાંદી બંને ખરીદવા શુભ માનવામાં આવે છે. ભાવમાં ઘટાડો ખરીદદારો માટે રાહતરૂપ છે. ચાંદી સસ્તી થતાં નક્કી કરેલા બજેટમાં પહેલાં કરતાં વધુ ચાંદી ખરીદી શકાય છે. જોકે, રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે ચાંદીના ભાવમાં ભવિષ્યમાં પણ મોટી વધઘટ થઈ શકે છે.
સોનાના ભાવમાં પણ ઘટાડો થયો છે, પરંતુ તે ચાંદી કરતાં ઓછો છે, તેથી સોનું હંમેશાં સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે. આગામી દિવસોમાં યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજ દર અંગેના નિર્ણય અને ફુગાવાના નવા ડેટાની અસર બંને ધાતુઓના ભાવ પર પડી શકે છે.
ટૂંકમાં, લાંબા ગાળાના સુરક્ષિત રોકાણ માટે સોનું યોગ્ય છે, જ્યારે ઓછા બજેટમાં વધુ ધાતુ ખરીદીને તહેવાર ઉજવવા માટે ચાંદી ફાયદાકારક સોદો સાબિત થઈ શકે છે.