જો તમે થોડા મહિના પહેલાં ચાંદી ખરીદી હોય, તો આ સમાચાર તમારા માટે ધ્યાન આપવા જેવા છે. ચાંદીએ ઓલ-ટાઇમ હાઈ બનાવ્યા બાદ હવે તે 'મીન રિવર્ઝન' તરફ જઈ રહી છે, જેની સીધી અસર રોકાણકારો પર પડી શકે છે. ચાંદીના ભાવમાં 15% કરતાં વધુ ઘટાડાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ધારો કે તમે થોડા મહિના પહેલાં ચાંદી ખરીદી હતી, ત્યારે ભાવ ઝડપથી વધી રહ્યો હતો અને ચારેય તરફ તેની ચર્ચા હતી. હવે ભાવ ઘટીને લગભગ $59 પ્રતિ ઓંસ પર આવી ગયો છે. આ સમયે સવાલ થાય કે ચાંદી અહીં સ્થિર થશે કે વધુ નીચે જશે?
તાજેતરમાં બ્લૂમબર્ગ ઇન્ટેલિજન્સના એક રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ચાંદીનો ભાવ $50 પ્રતિ ઓંસ સુધી ઘટી શકે છે. બ્લૂમબર્ગ ઇન્ટેલિજન્સના કોમોડિટી એક્સપર્ટ માઈક મેકગ્લોનના મતે ચાંદી પહેલાં $50 સુધી સરકી શકે છે. તેમણે 1980 પછીના નવા ટ્રિગરની કહાની પણ જણાવી છે, જેના કારણે ભાવમાં મોટા ઘટાડાનું જોખમ છે.
હાલમાં ચાંદીનો આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ લગભગ $59.11 પ્રતિ ઓંસ છે. જો ભાવ $50 સુધી ઘટે તો અહીંથી લગભગ 15.4% નો ઘટાડો થશે. ભારતમાં એક કિલો ચાંદીનો ભાવ લગભગ 2.20 લાખ રૂપિયા છે. આ ભાવમાં 15.4% ઘટાડો થાય તો એક કિલો ચાંદી લગભગ 1.86 લાખ રૂપિયાની થઈ શકે છે. એટલે કે પ્રતિ કિલો લગભગ 34,000 રૂપિયાનો ઘટાડો. 10 ગ્રામનો ભાવ 2,200 રૂપિયાથી ઘટીને 1,861 રૂપિયા થઈ શકે છે. આ ફક્ત ગણતરીનું અનુમાન છે, વાસ્તવિક ભાવ આનાથી ઉપર કે નીચે હોઈ શકે છે.
આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય અને ભારતીય ભાવના આધાર (બજાર, સોદાનો સમય, ટેક્સ, આયાત શુલ્ક અને સ્થાનિક પ્રીમિયમ) એક સરખા હોતા નથી. દુકાનનો અસલી ભાવ આ અનુમાનથી અલગ હોઈ શકે છે.
ચાંદીએ વર્ષની શરૂઆતમાં તેજી પકડી હતી અને ભાવ $120 પ્રતિ ઓંસથી પણ ઉપર ગયો હતો. હવે જ્યારે કોઈ વસ્તુની કિંમત ખૂબ ઝડપથી વધે છે, ત્યારે કેટલાક ખરીદદારો નફો લઈને બહાર નીકળે છે. આ પછી નવા ખરીદદારો ઊંચા ભાવે ખરીદવાથી ખચકાય છે. આનાથી ભાવ નીચે આવી શકે છે અને બજારને નવું સંતુલન બનાવવામાં સમય લાગે છે.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો, ચાંદીની કિંમત ખૂબ ઝડપથી દોડી રહી છે અને હવે બજાર તે દોડ પછી શ્વાસ લઈ રહ્યું છે. આ દોરને ફાઇનાન્સની ભાષામાં 'કન્સોલિડેશન' કહેવાય છે. તેજી પછી કેટલાક સમય સુધી ભાવ ઉપર-નીચે થાય છે અને ખરીદનાર-વેચનાર નવો ભાવ નક્કી કરે છે.
મેકગ્લોનની ચિંતા ફક્ત કિંમત પૂરતી નથી, પણ ચાંદીના તેજીથી થતા ઉતાર-ચઢાવને લઈને પણ છે. તેમનું એનાલિસિસ કહે છે કે છેલ્લા 260 કારોબારી દિવસોમાં ચાંદીની કિંમતોનો ઉતાર-ચઢાવ S&P 500 થી 5.1 ગણો વધારે રહ્યો છે. S&P 500 એ અમેરિકાની 500 મોટી કંપનીઓનો શેર ઇન્ડેક્સ છે. સરળ મતલબ એ છે કે ચાંદીનો ભાવ સામાન્ય શેર બજારના મુકાબલે ખૂબ વધારે હલી રહ્યો છે. આવા સમયમાં તેજી જેટલી ઝડપી હોઈ શકે છે, ઘટાડો પણ એટલા જ જોરથી આવી શકે છે. આ રેશિયો 1980 પછી સૌથી ઊંચો છે.
મેકગ્લોન આજની તેજીની તુલના 1979-80ના દોર સાથે કરી રહ્યા છે, જ્યારે પણ ચાંદીમાં જબરદસ્ત ઉછાળો આવ્યો હતો. તેમનું કહેવું છે કે 2026માં ચાંદીની કિંમત અને ઉતાર-ચઢાવનું સ્તર તે જૂના દોરની યાદ અપાવે છે. તેમણે એવું પણ કહ્યું કે 2025ના અંત સુધી ચાંદી પોતાના 10 વર્ષના સરેરાશ ભાવથી લગભગ 2.7 ગણી ઉપર હતી. એટલે કે કિંમત લાંબા સમયના સરેરાશથી ઘણી આગળ નીકળી ચૂકી હતી. જ્યારે ભાવ ખૂબ ઉપર ચાલ્યા જાય છે, ત્યારે તે ક્યારેક પાછા સરેરાશની નજીક આવવા લાગે છે. આને 'મીન રિવર્ઝન' કહેવાય છે, એટલે લાંબા સમયના સરેરાશ તરફ પાછા ફરવું.
મેકગ્લોને ચાંદીનો 10 વર્ષનો સરેરાશ સ્તર લગભગ $31 પ્રતિ ઓંસ જણાવ્યો છે. આ તેમનું આવતા મહિનાનું લક્ષ્ય નથી, પણ લાંબી અવધિનો સરેરાશ છે. તેમણે જૂના બજાર સાયકલના ઉદાહરણો પણ આપ્યા છે. તેમના મતે 1980ની તેજી પછી ચાંદી 1993માં $3.60 સુધી ગઈ હતી. આ પછી 2011ની તેજી પછી 2020માં ભાવ $11.60 સુધી ગગડ્યો હતો. જો કે આ જૂના ઉદાહરણો છે.
મેકગ્લોનના મતે, ચાંદીમાં ભરોસો પાછો આવવામાં સમય લાગી શકે છે અને રોકાણકારોએ ધીરજ રાખવી જોઈએ.