હોંગકોંગમાં મંગળવારે ફેશન બ્રાન્ડ શીનના લિસ્ટિંગના પહેલા જ દિવસે શેરમાં 6 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો. ક્યારેક 100 અબજ ડોલર (લગભગ 9.5 લાખ કરોડ રૂપિયા)ની કિંમત આંકાયેલી આ ચીની કંપની હવે શેરબજારમાં તેના મૂલ્યના માત્ર એક-ચતુર્થાંશ ભાવે જ ઉતરી છે.
રોકાણકારોની રુચિ હવે ઝડપથી AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) કંપનીઓ તરફ વળી રહી છે. શીનના લિસ્ટિંગ પહેલા જ યુનિટ્રી રોબોટિક્સ અને સીએક્સએમટી જેવી ચીની AI કંપનીઓના શેરોએ શાંઘાઈમાં મજબૂત વૃદ્ધિ દર્શાવી હતી. એલેથિયા કેપિટલના નિર્ગુનન તિરુચેલ્વમના મતે, શીનનું 'સ્પીડ-ટેક' મોડેલ હવે જૂનું પડી ગયું છે.
શીન માટે સમસ્યાઓ અનેક છે. અમેરિકા અને યુરોપમાં ટેરિફ છૂટછાટ સમાપ્ત થવાથી તેની સસ્તી કિંમતની વ્યૂહરચના નબળી પડી છે. લિસ્ટિંગ પહેલા ઓફર કરાયેલા શેરોમાંથી માત્ર 20 ટકા જ ખરીદાયા, જ્યારે સામાન્ય રીતે આ આંકડો 50 ટકા જેટલો રહે છે. વિલ્સન સનસિનીના વેઇહેંગ ચેન કહે છે, 'આ ફેશન કંપની આજના રોકાણકારોને ફેશનેબલ લાગતી નથી.'
શ્રમ સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ ચર્ચામાં છે. 'ચાઇના લેબર વોચ'ના રિપોર્ટ અનુસાર, શીન માટે કામ કરતા મજૂરો અઠવાડિયામાં 100 કલાક સુધી કામ કરે છે, જ્યારે ચીનની સામાન્ય ફેક્ટરીઓમાં આ મર્યાદા 60 કલાક છે. તેમને પ્રતિ આઇટમ 7 થી 28 સેન્ટ (6.65 થી 26.59 રૂપિયા) મળે છે. શીને આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે.
યુવા ગ્રાહકોમાં પણ શીનની લોકપ્રિયતા ઘટી રહી છે. રિસર્ચ ફર્મ કન્ઝ્યુમર એજાના માઇકલ ગુંથરના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકામાં 18-34 વર્ષના ગ્રાહકોમાં શીનની બજાર હિસ્સેદારી સૌથી ઝડપથી ઘટી રહી છે. કિંમતોમાં વધારો અને પર્યાવરણને લગતી ચિંતાઓ આ માટે જવાબદાર છે.
અમેરિકા, બ્રિટન અને યુરોપમાં શીનની વૃદ્ધિ ધીમી પડી છે. યુરોપમાં પાર્સલ ફીના કારણે ફ્રાન્સ અને સ્પેનમાં તેનો હિસ્સો સૌથી વધુ ઘટ્યો છે. ડિઝાઇન કોપી કરવાના આરોપોમાં અમેરિકામાં 2021થી અત્યાર સુધી 58 કેસ થયા છે. ચીન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશનના પૂર્વ અધિકારી વિન્સ્ટન મા તેની સરખામણી ઝૂમ સાથે કરે છે, જે મહામારી દરમિયાન સુપરહિટ હતી પણ હવે જૂની થઈ ગઈ છે.