જમ્મુ-કાશ્મીરના કિશ્તવાર જિલ્લાના લોઈધાર ગામની રહેવાસી શીતલ દેવીએ એશિયન પેરા ગેમ્સમાં અદ્ભુત પ્રદર્શન કર્યું છે. તેણે કમ્પાઉન્ડ મિક્સ્ડ ટીમ ઇવેન્ટમાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યા બાદ માત્ર બે કલાકમાં વ્યક્તિગત ઇવેન્ટમાં પણ ગોલ્ડ મેડલ જીતીને ઈતિહાસ રચ્યો છે.
શીતલ દેવીનો જન્મ 10 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ થયો હતો. તે 'ફોકોમેલિયા' (phocomelia) નામની દુર્લભ તબીબી સ્થિતિ સાથે જન્મી હતી, જેના કારણે તેના હાથ પૂરતા વિકસિત થયા ન હતા. પોતાના પગ, ખભા અને જડબાના સહારે તીરંદાજી કરતી શીતલ પેરા-આર્ચરીમાં ચેમ્પિયન બનનારી પ્રથમ અને એકમાત્ર મહિલા ખેલાડી છે. તેણે કહ્યું છે કે જિંદગીએ હાથ છીનવ્યા છે, પણ જુસ્સો નથી.
વર્ષ 2020માં શીતલ ભારતીય સેનાના 'રાષ્ટ્રીય રાઈફલ્સ' યુનિટના ધ્યાનમાં આવી. આ યુનિટે 'ઓપરેશન સદભાવના' હેઠળની પહેલોમાં તેને સામેલ કરી, જેથી તેને પોતાની કુશળતા વિકસાવવાની તક મળી. યુનિટે તેના શિક્ષણમાં સહયોગ આપ્યો અને બેંગલુરુમાં સારવાર સહિતની તબીબી સહાયની વ્યવસ્થા કરી. આ સમયગાળા દરમિયાન તેને મેઘના ગિરીશ, અભિનેતા અનુપમ ખેર અને એનજીઓ 'ધ બીઈંગ યુ'ના પ્રીતિ રાય તરફથી પણ સમર્થન મળ્યું.
જમ્મુ અને કાશ્મીર પરત ફર્યા બાદ રાષ્ટ્રીય રાઈફલ્સ યુનિટે તેને 'શ્રી માતા વૈષ્ણો દેવી શ્રાઈન બોર્ડ સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સ'માં પ્રવેશ મેળવવામાં મદદ કરી. ત્યારથી તેણે પોતાની રમતગમતની કારકિર્દીમાં ઝડપથી પ્રગતિ કરી છે.
શીતલ ભારતની સૌથી યુવા પેરાલિમ્પિક મેડલ વિજેતા છે. તેણે 2024 પેરિસ પેરાલિમ્પિક્સમાં મિક્સ્ડ ટીમ કમ્પાઉન્ડ સ્પર્ધામાં બ્રોન્ઝ મેડલ જીત્યો હતો. તે વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ, એશિયન ચેમ્પિયનશિપ અને એશિયન પેરા ગેમ્સ સહિતની તમામ મુખ્ય સ્પર્ધાઓમાં ગોલ્ડ મેડલ જીતી ચૂકી છે. તેને 2023માં અર્જુન પુરસ્કારથી પણ સન્માનિત કરવામાં આવી છે.
તેની સિદ્ધિઓમાં અર્જુન પુરસ્કાર (ભારત સરકાર), એશિયન પેરાલિમ્પિક સમિતિ દ્વારા 2023નો શ્રેષ્ઠ યુવા ખેલાડી, વર્લ્ડ આર્ચરી દ્વારા 2023નો શ્રેષ્ઠ મહિલા પેરા આર્ચર અને 2025નો પેરા આર્ચર એવોર્ડનો સમાવેશ થાય છે. ચીનમાં રમાયેલી એશિયન પેરા ગેમ્સમાં તેણે બે ગોલ્ડ સહિત ત્રણ મેડલ જીત્યા હતા.
શીતલની સંઘર્ષની કહાની અનેક લોકો માટે પ્રેરણારૂપ છે. તેણે સાબિત કરી દીધું છે કે શારીરિક મર્યાદાઓ પણ દૃઢ નિશ્ચય સામે હારી જાય છે.