આજે, 11 ઓક્ટોબર, રવિવારથી શારદીય નવરાત્રિનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે માતા દુર્ગાના પ્રથમ સ્વરૂપ માતા શૈલપુત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ દિવસે ઘરમાં કળશ સ્થાપના, જવારા વાવવાની અને અખંડ જ્યોત પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. જાણો કળશ સ્થાપનાનું શુભ મુહૂર્ત અને પૂજા કરવાની રીત.
કળશ સ્થાપનાનું શુભ મુહૂર્ત
જ્યોતિષાચાર્યના જણાવ્યા અનુસાર, 11 ઓક્ટોબરે સવારે 8:58 વાગ્યાથી 11:15 વાગ્યા સુધી વૃશ્ચિક સ્થિર લગ્ન રહેશે. આ સમય દરમિયાન કળશ સ્થાપના કરી શકાય છે.
આ ઉપરાંત સવારે 11:28 વાગ્યાથી બપોરે 12:42 વાગ્યા સુધી અભિજિત મુહૂર્ત રહેશે. આ સમય પણ ઘટસ્થાપના માટે શુભ માનવામાં આવે છે.
પ્રતિપદા તિથિ રાત્રે 8:37 વાગ્યા સુધી રહેશે. રાહુકાળ સાંજે 4:30 વાગ્યાથી 6 વાગ્યા સુધી રહેશે. જોકે, પૂજાનું મુહૂર્ત સ્થળ અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.
કળશ સ્થાપના માટે જરૂરી સામગ્રી
કળશ સ્થાપના માટે માટીનો અથવા ધાતુનો કળશ, શુદ્ધ પાણી, ગંગાજળ, માટી, જવ, આંબા અથવા આસોપાલવના પાન, નાળિયેર, લાલ કપડું, નાડાછડી, કંકુ, અક્ષત, સોપારી, સિક્કો, ફૂલ, ધૂપ, દીવો, ઘી, ફળ અને મીઠાઈની જરૂર પડે છે.
કળશ સ્થાપના કેવી રીતે કરવી?
સૌપ્રથમ સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ કપડાં પહેરો. ત્યારબાદ ઘરના પૂજાસ્થળની સફાઈ કરીને માતા દુર્ગાની તસવીર અથવા મૂર્તિ સ્થાપિત કરો.
એક પહોળા માટીના કૂંડાંમાં માટી ભરી તેમાં જવ વાવો અને થોડું પાણી છાંટો. ત્યારબાદ કળશમાં શુદ્ધ પાણી અથવા ગંગાજળ ભરો.
કળશમાં ચંદન, સોપારી, અક્ષત અને સિક્કો મૂકો. કળશના મુખ પર નાડાછડી બાંધો અને આંબા અથવા આસોપાલવના પાન ગોઠવો.
હવે નાળિયેરને લાલ કપડામાં લપેટીને કળશ ઉપર સ્થાપિત કરો. ત્યારબાદ માતા દુર્ગાનું સ્મરણ કરીને પરિવારની સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરો.
નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે માતા શૈલપુત્રીની પૂજા
શારદીય નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે માતા શૈલપુત્રીની આરાધના કરવામાં આવે છે. માતાજીને કંકુ, અક્ષત, ફૂલ અને ફૂલમાળા અર્પણ કરો.
ત્યારબાદ ધૂપ-દીપ પ્રગટાવીને માતાજીની પૂજા કરો. માતા શૈલપુત્રીને દૂધ, દૂધમાંથી બનેલી મીઠાઈ, ફળ અને સાકરનો ભોગ ધરાવી શકાય છે.
માતા શૈલપુત્રીનો મંત્ર: ૐ દેવી શૈલપુત્ર્યૈ નમઃ॥
અખંડ જ્યોત પ્રગટાવવાના નિયમો
નવરાત્રિ દરમિયાન અનેક પરિવારોમાં નવ દિવસ સુધી અખંડ જ્યોત પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. જોકે, અખંડ જ્યોત પ્રગટાવવી દરેક પરિવાર માટે ફરજિયાત નથી.
જો અખંડ જ્યોત પ્રગટાવો તો દીવાને સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખવો જોઈએ. દીવાની આસપાસ કપડાં, પડદા કે કાગળ જેવી જ્વલનશીલ વસ્તુઓ ન રાખવી.
નવરાત્રિના નવ દિવસ કઈ માતાજીની પૂજા થશે?
નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે માતા શૈલપુત્રી, બીજા દિવસે માતા બ્રહ્મચારિણી, ત્રીજા દિવસે માતા ચંદ્રઘંટા, ચોથા દિવસે માતા કૂષ્માંડા, પાંચમા દિવસે માતા સ્કંદમાતા, છઠ્ઠા દિવસે માતા કાત્યાયની, સાતમા દિવસે માતા કાલરાત્રિ, આઠમા દિવસે માતા મહાગૌરી અને નવમા દિવસે માતા સિદ્ધિદાત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે.